Seldu sex milljónir dósa af nikótínpúðum

Notkun landsmanna á nikótínpúðum hefur farið vaxandi á síðustu árum. Ríflega þrjú hundruð verslanir hafa í dag leyfi til að selja nikótínpúða en fyrir um hálfu ári voru þær tvö hundruð og fimmtíu. 

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hefur eftirlit með sölu nikótínpúðanna en samkvæmt tölum frá henni voru árið 2022 seldar ríflega fimm milljónir dósa af nikótínpúðum og sex milljónir árið eftir. Árið 2024 voru svo töluvert fleiri dósir seldar eða hátt í níu milljónir og fimm hundruð þúsund. Í fyrra fækkaði þeim aftur en þá voru tæplega sex milljónir dósa seldar. Það eru ríflega sextán þúsund dósir á dag eða tvöfalt meira en fyrir fimm árum.

Um áramótin 2024 og 2025 var sérstakur skattur settur á nikótínpúða og hækkaði verðið á púðunum nokkuð við það. Skarphéðinn Grétarsson, sérfræðingur hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, telur erfitt að fullyrða strax hvort skattlagningin hafi haft áhrif.

„Þetta bendir til þess að annaðhvort hafi verið orðin svakaleg sprengja 2024 og allir viljað fá sér nikótínpúða sem hafa síðan minnkað úr 2025. Eða þá að, eða þá að eins og þessir, sem sagt, skattar á nikótínpúðana hafi náð að, sem sagt, minnka neyslu á þeim. Þú veist, að skattarnir hafi skilað þeim árangri að fólk sé síður að nota þessar vörur. Eða þá að það séu sölustaðir sem hafa hamstrað í raun og veru vörurnar inn og lager hjá sér, átt birgðir áður en að skattlagningin átti sér stað og það myndi þá skila sér í aukinni sölu 2024 og minni sölu 2025. En við erum náttúrulega ekkert alveg klárar á því nákvæmlega af hverju tölurnar eru svona,“ segir Skarphéðinn.

Þá voru seldar 1,5 milljónir einnota rafretta og 400.000 áfyllingar fyrir rafrettur í fyrra sem er svipað og árin áður.

Verslunum sem selja nikótínpúða gæti fjölgað á næstunni þar sem nokkrar til viðbótar hafa sótt um leyfi.

Skarphéðinn segir að reglulega berist tilkynningar um að börnum séu seldar rafrettur eða nikótínpúðar.

„Það má náttúrulega alls ekki selja börnum þessar vörur. Og við náttúrulega erum frekar ströng á því og fylgjum því eftir ef það koma ábendingar um að það sé verið að selja börnum. Þá gefum við ekkert eftir og svo er sýnileiki líka. Vörurnar mega ekki vera sýnilegar á sölustöðvum. Þær eiga að vera þá faldar í einhvers konar skápum eða skúffum. Þegar ég kem inn í búð að kaupa mjólk, þá á ég ekkert að sjá nikótínvörur eða rafrettur.“

Verslunum sem selja nikótínpúða gæti fjölgað á næstunni þar sem nokkrar til viðbótar hafa sótt um leyfi.

Skarphéðinn segir að reglulega berist tilkynningar um að börnum séu seldar rafrettur eða nikótínpúðar.

„Það má náttúrulega alls ekki selja börnum þessar vörur. Og við náttúrulega erum frekar ströng á því og fylgjum því eftir ef það koma ábendingar um að það sé verið að selja börnum. Þá gefum við ekkert eftir og svo er sýnileiki líka. Vörurnar mega ekki vera sýnilegar á sölustöðvum. Þær eiga að vera þá faldar í einhvers konar skápum eða skúffum. Þegar ég kem inn í búð að kaupa mjólk, þá á ég ekkert að sjá nikótínvörur eða rafrettur.“