Viska og FÍN byggja óhagnaðardrifið hús­næði fyrir há­skóla­menntaða

Fyrir helgi skrifuðu Viska og FÍN – Félag íslenskra náttúrufræðingaundir samkomulag um stofnun óhagnaðardrifins húsnæðisfélags. Þetta er í fyrsta sinn sem stéttarfélög háskólamenntaðra ráðast í uppbyggingu á óhagnaðardrifnu húsnæði fyrir félagsfólk í húsnæðisvanda. Eins og staðan er í dag hafa um 40 þúsund einstaklingar í um 30 stéttarfélögum háskólamenntaðra utan ASÍ og BSRB ekkert aðgengi að slíkum úrræðum. Því viljum við breyta.

Fólk með háskólamenntun þarf einnig á aðstoð að halda

Í umræðu um kjör háskólamenntaðra er ítrekað tönnlast á þeirri mýtu að allt háskólamenntað fólk falli utan tekju- og eignaviðmiða laga um almennar íbúðir. Það er af og frá. Í nýlegri könnun Visku og FÍN kemur í ljós að 11% af rúmlega 8.000 félagsfólki félaganna tveggja falla undir núverandi viðmið um almennar íbúðir.

Fólkið sem helst þarf á aðstoð að halda eru einstæðir foreldrar eða ungt fólk sem vinnur fyrir lág laun t.d. í heilbrigðiskerfi og háskólunum. Mörg segjast vera föst á leigumarkaði og rúmlega 90% segjast þurfa fjárhagslega aðstoð frá aðstandendum til að kaupa sér íbúðarhúsnæði, en telur ólíklegt að þau fái hana. Með því að niðurgreiða húsnæðiskostnað félagsfólks með óhagnaðardrifnum leigukostum geta Viska og FÍN aukið velferð félagsfólks og ýtt undir sparnað, hvort sem fólk hefur í hyggju að kaupa síðar eða velur að vera áfram á leigumarkaði.

Hundrað þúsund króna meðgjöf á mánuði skiptir miklu

Frá því að lög um almennar íbúðir tóku gildi á árinu 2016 hafa ríki og sveitarfélög veitt stofnframlög til byggingar eða kaupa á um 2.600 íbúðum. ASÍ, BSRB, ÖBÍ, samtök námsmanna og fleiri hafa nýtt sér þessi stofnframlög og hafa af miklum metnaði byggt upp raunverulega valkosti fyrir félagsfólk sitt sem þarf á aðstoð að halda.

Flestar þessar íbúðir eru í Reykjavík og samkvæmt nýjustu upplýsingum áformar borgin að 45% nýbyggðra íbúða næstu árin verði niðurgreidd húsnæðisúrræði. Þetta þýðir að sífellt stærra mengi íbúða á verðmætum svæðum verður frátekið fyrir félagsfólk ASÍ, BSRB, ÖBÍ eða námsfólk á næstu árum.

Þau sem falla utan þessa hóps, þar á meðal félagsfólk Visku og FÍN, munu horfa fram á hærri húsnæðiskostnað og takmarkaðra framboð. Ekkert þeirra mun að óbreyttu njóta meðgjafar frá ríki og sveitarfélögum. Sú meðgjöf er veruleg því leiguverð almennra íbúða getur verið allt að þriðjungi lægra en á almennum markaði sem oft nemur rúmlega hundrað þúsund krónum á mánuði. Það munar um minna og sérstaklega fyrir ungt fólk og einstæða foreldra sem eiga langt nám að baki, bera byrðar af námslánum og koma seinna út á vinnumarkaðinn en aðrir hópar.

Við ætlum ekki að bíða eftir breytingum

Með stofnun óhagnaðardrifins húsnæðisfélags stígum við í Visku og FÍN mikilvægt fyrsta skref í átt að auknu húsnæðisöryggi og réttlátara húsnæðiskerfi fyrir okkar félagsfólk. Markmiðið er skýrt; að skapa raunveruleg úrræði fyrir þann hóp sem hingað til hefur staðið utan kerfisins þrátt fyrir augljósa þörf.

Við ætlum ekki að bíða eftir breytingum heldur hrinda þeim í framkvæmd.

Höfundar eru formenn Visku og FÍN