Heil­brigðis­kerfi fram­tíðarinnar

Heilbrigðiskerfið í dag stendur frammi fyrir miklum áskorunum. Fólk lifir lengur, langvinnum sjúkdómum fjölgar, álag á starfsfólk eykst og kröfur um betri og hraðari þjónustu aukast. Í umræðu um heilbrigðismál er oftast rætt um fjármagn, mannafla og húsnæði, vissulega mikilvægir þættir, en ein forsenda gleymist gjarnan og er ekki síður mikilvæg: Menntunina sem þarf til að byggja upp heilbrigðiskerfi framtíðarinnar.

Ef við ætlum að mæta öllum þeim áskorunum sem heilbrigðiskerfið okkar stendur frammi fyrir í dag dugar ekki að hugsa um heilbrigðisþjónustu með sama hætti og áður. Tæknibreytingar eru þegar farnar að hafa áhrif á greiningar, meðferðir, eftirlit og samskipti innan kerfisins. Gervigreind, gagnagreining, fjarheilbrigðisþjónusta og stafrænar lausnir eru ekki lengur fjarlæg framtíðarsýn heldur þróun sem er hafin.

Tæknibreytingar leysa þó ekkert einar og sér. Til þess að nýta þær til góðs þarf fólk sem bæði skilur tæknina og heilbrigðiskerfið. Fólk sem getur unnið á mörkum verkfræði, tölvunarfræði, gagnavísinda og heilbrigðisvísinda og þróað lausnir sem eru ekki aðeins tæknilega öflugar heldur líka öruggar, siðferðislega ábyrgar, notendavænar og raunhæfar í klínísku umhverfi. Þess vegna gegnir menntun á háskólastigi í stafrænni heilbrigðistækni og heilbrigðisverkfræði lykilhlutverki þegar kemur að heilbrigðisþjónustu framtíðarinnar.

Í HR er boðið upp á meistaranám í stafrænni heilbrigðistækni og grunn og meistaranám í heilbrigðisverkfræði og þar erum við að svara skýrri samfélagsþörf. Við erum að mennta sérfræðinga sem geta þróað lausnir framtíðarinnar fyrir heilbrigðiskerfið, unnið með gögn, stafræna innviði, tæki, hugbúnað og greiningarlausnir og á sama tíma skilið þarfir sjúklinga, starfsfólks og kerfisins í heild.

Þetta er mikilvægt því heilbrigðistækni verður sífellt stærri hluti af daglegri starfsemi heilbrigðisþjónustunnar. Stuðningur við ákvarðanir byggður á gögnum, sjálfvirkari ferlar, snjallari greining og einstaklingsmiðaðri þjónusta munu skipta æ meira máli. Þá dugar ekki að treysta eingöngu á innfluttar lausnir eða utanaðkomandi sérfræðiþekkingu. Við verðum að byggja upp eigin þekkingu og eigin getu. Og við þurfum að einblína á getu samfélagsins til að bæta heilbrigðisþjónustu með markvissum hætti.

Á Íslandi eigum við að geta verið í fremstu röð á þessu sviði. Hér eru stuttar boðleiðir milli háskóla, heilbrigðisstofnana og atvinnulífs og við búum að mikilli þekkingu og góðri reynslu af því að tengja saman rannsóknir, nýsköpun og þjónustu. En það gerist ekki af sjálfu sér. Það þarf markvissa menntun sem undirbýr nemendur undir raunveruleg verkefni framtíðar.

Þar hefur Háskólinn í Reykjavík verið í fararbroddi. Skólinn hefur byggt upp sterkt umhverfi á sviði tækni, verkfræði og nýsköpunar með aukinni tengingu við heilbrigðisgeirann. Framtíð heilbrigðisþjónustu ræðst ekki aðeins af því hvaða tæki eða kerfi við kaupum, heldur hvort við höfum fólk með þekkingu til að þróa, aðlaga og nýta tæknina af ábyrgð.

Menntun á þessu sviði er því ekki aðeins mikilvægt hagsmunamál fyrir heilbrigðiskerfið heldur einnig fyrir atvinnulíf og samfélagið allt. Heimurinn kallar eftir lausnum á sviði stafrænnar heilsu, lækningatækni og heilbrigðisverkfræði. Ísland hefur alla burði til að taka þátt í þeirri þróun, bæði í rannsóknum og atvinnusköpun, en það gerist aðeins ef við menntum fólk sem getur tengt saman vísindi, tækni, heilbrigði og nýsköpun.

Við stöndum því frammi fyrir skýru vali: Ætlum við að fylgjast með þróuninni, eða taka þátt í að móta hana? Menntun á háskólastigi í stafrænni heilbrigðistækni og heilbrigðisverkfræði er ekki munaður. Hún er nauðsyn. Og þar hefur Háskólinn í Reykjavík sýnt að hann ætlar sér að vera í fararbroddi.

Höfundur er sviðsforseti Tæknisviðs og aðstoðarrektor rannsókna, nýsköpunar og atvinnulíftengsla við HR.