Af­sökunar­beiðni, skít­kast og popúl­ismi - Al­var­leg staða á Al­þingi

Í gær gerðist tvennt athyglisvert á Alþingi. Þingfundur hófst á því að forseti gaf orðið stökum þingmanni sem steig upp í pontu og bað þingheim og ráðherra afsökunar á þeim orðum sem þingmaðurinn lét falla á þingfundi degi áður. Það athyglisverða var að ekki fleiri gerðu slíkt hið sama.

Staðreyndin er sú að þó að orð þingmannsins hafi verið honum, sem og Alþingi í heild, ósæmandi með öllu voru þau langt frá því að vera þau alvarlegustu, óheiðarlegustu, eða illkvitnustu sem bárust úr pontu Alþingis þennan hálftíma, hvað þá þennan þingfund. Fjórum mínútum áður hafði ráðherra nefnilega staðið frammi fyrir þingheim og fullyrt að þingmaðurinn, sem og samflokksmenn hans, séu, og hafi verið alveg síðan ráðherra settist á þing, á móti því að "verja kjör hinna verst settu" í samfélaginu og hafi þess heldur haft það að leiðarljósi að slá "skjaldborg um ríkustu fjölskyldur landsins".

Þetta er popúlismi í sinni skýrustu mynd. Það er alvarlegt að fulltrúi ríkisstjórnarinnar tali með þessum hætti. Enn alvarlegra er þó sú staðreynd að þetta er ekki nýtt af nálinni. Þessi popúlíski málflutningur hefur verið ríkjandi meðal flokks ráðherra, sem og fulltrúa annara flokka í ríkisstjórninni, til margra ára. Popúlismi er eitt helsta mein okkar tíma og er sem rýtingur í síðu íslensks samfélags hvert sinn sem honum er hleypt inn fyrir veggi Alþingis.

Hitt sem var athyglisvert var að viðbrögð almennings, ef marka má athugasemdir á samfélagsmiðlum, voru að ráðast að þingmanninum sem þó hafði manndóm til að biðjast afsökunar á sínu staka skítkasti en láta vera að ávíta þá sem makað hafa skít á veggi Alþingis í meira en ár samfleytt án einnar einustu afsökunarbeiðni. Hvar er þessi hneykslan þegar Inga Sæland ásakar stjórnarandstöðuna í heild sinni um að herja stríð gegn fátæku fólki? Hvar er þessi hneykslan þegar Ásthildur Lóa vænir stjórnarandstöðuna um að spilla viljandi framgang mála sem þau þó vita að séu þjóðinni til hagsbóta í þágu eigin pólitískra hagsmuna? Hvar er þessi hneykslan þegar Sigurjón Þórðarson skammar þingheim fyrir það eitt að vera ósammála áformum ríkisstjórnarinnar? Hvar er þessi hneykslan þegar Þorgerður Katrín ásakar minnihlutann um að treysta ekki þjóðinni? Hvar er þessi hneykslan þegar meirihlutinn vanrækir ítrekað skyldur sínar gagnvart minnihlutanum? Hvar er þessi hneykslan þegar ríkisstjórnin leggur það fyrir minnihlutann að eiga umræður um mikilvæg mál á sama tíma og þau læsa lykilupplýsingar bakvið trúnaðarskyldu og birta þær aðeins fáum aðilum? Hvar er þessi hneykslan þegar forsætisráðherra segir einkareknu fyrirtæki að "passa sig" fyrir það eitt að fylgja ekki aðgerðum ríkisstjórnarinnar? Hvar er þessi hneykslan þegar fjármálaráðherra stígur upp í pontu og talar niður til minnihlutans á sama tíma og hann svarar ekki spurningum sem lagðar eru fyrir hann? Hvar er þessi hneykslan þegar Ásthildur Lóa stígur upp í pontu til að hneykslast yfir ósæmandi orðræðu þingmanns örfáum mínútum eftir að hafa sjálf gert slíkt hið sama? Hvar er þessi hneykslan þegar fulltrúar ríkisstjórnarinnar snúa ítrekað út úr, víkja hjá því að svara spurningum og kjósa þess heldur að grafa undan fulltrúum minnihlutans með ásökunum um annarlegan ásetning?

Að horfa upp á framkomu fulltrúa þessarar ríkisstjórnar á þingfundum hefur í raun verið áfall. Hún vekur upp mjög svo daprar minningar af andfélagslegum grunnskólabörnum og leikjum þeirra og aðferðarfræði - gaslýsing, hefndargirni, o.s.frv. Það er auðvelt að missa trú á framtíð þingræðis á Íslandi horfandi upp á þá heift og þá vanvirðingu sem minnihlutanum er sýnt. Enn verra er það þó að sjá hvað almenningur virðist taka þessari popúlísku nálgun fagnandi. Þó held ég í vonina um að ekki sé í raun að ræða samþykkt almennings á þessum popúlisma heldur að almenningur viti einfaldlega ekki hvað er að eiga sér stað innan veggja Alþingis. Því hvet ég þig, kæri lesandi, til að kveikja á Alþingisrásinni stöku sinnum og sjá hvernig þau sem hafa það hlutverk að setja lífi þínu skorður og skilgreina samband þitt við nágranna þína haga sér, og ákveða hvort að þú sért tilbúinn að ljá hegðuninni nafn þitt.

Höfundur er tölvunarfræðingur og talsmaður gegn popúlisma.