Fullur salur af lög­­mönnum á hár­beittum ein­­leik

Hún frumsýnir í kvöld sitt fyrsta leikstjórnarverk á fjölum Þjóðleikhússins en verðlaunaverkið Orð gegn orði hefur aldrei verið sýnt hér á landi fyrr en nú.

Sýningin hefur slegið í gegn víða um heim og notið mikilla vinsælda á West End sem og á Broadway þar sem stórleikkonan Jodie Comer á að mati gagnrýnenda mikinn leiksigur. 

Ofurmannlegt hlutverk

Einleikurinn segir frá Tessu sem er ungur og metnaðarfullur lögmaður, hámenntuð og eitursnjöll. Henni hefur tekist að klífa hratt upp metorðastigann. Hún vinnur hvert málið á fætur öðru, með framúrskarandi þekkingu sinni á lagabókstafnum, ver sakborninga af fimi og prófar vitni með úthugsuðum spurningum. 

Skyndilega verður ófyrirsjáanlegur atburður í einkalífi hennar til þess að allt sem virtist borðleggjandi sýnist ekki eins einfalt og skýrt og áður. Hún neyðist í kjölfarið til að taka hugmyndir sínar og viðhorf til gagngerrar endurskoðunar. 

Í uppfærslu Þjóðleikhússins bregður Ebba Katrín Finnsdóttir sér í hlutverkið og segir Þóra það algjöra eldskírn fyrir leikara að fara í gegnum slíkt ferli.

„Þetta er ofurmannlegt hlutverk sem Ebba er í,“ segir Þóra Karítas. Ég er svo stolt af henni. Hún nálgast viðfangsefnið af auðmýkt, vinnusemi og einlægni. Það hefur verið gaman að fylgjast með henni fara á flug.“

Spurð um umfjöllunarefni sýningarinnar segir Þóra Karítas það hverfast í kringum lögmann sem er kona.

„Hún er algjör nagli og trúir, eins og við svo margar, blint á kerfið.

Höfundur verksins, Suzie Miller var sjálf lögmaður og vann með þolendum í kynferðisbrotamálum til margra ára í Ástralíu þar til henni féllust algjörlega hendur yfir því hve gerendavænt kerfið er.

Í verkinu rúllar verjandinn Tessa upp hverju málinu á fætur öðru sem verður til þess að hún áttar sig á því að gömlu lögin sem eru samin af karlmönnum henta ekki lengur þolendum í nauðgunarmálum og hafa aldrei gert það. Það er nefnilega alltaf gerandinn sem nýtur vafans.“

Samkvæmt höfundi verksins er persóna lögmannsins, og eini leikari sýningarinnar, málpípa skjólstæðing verksins sem neyðist til að greina frá sinni bestu mögulegu útgáfu af atburðarrás sögunnar.

„Suzie trúir því einlægt að leikhús geti breytt hlutum í heiminum. Það fallega er að þetta verk hefur gert það og það hafa verið gerðar lagabreytingar í kjölfar þess. Á Írlandi eru dómaranemar til að mynda skikkaðir til að horfa á upptöku af verkinu sem hluta af sinni starfsþjálfun."

Spurð hvers vegna segist Þóra Karítas telja það vera vegna þess hversu mikla samkennd verkið dragi fram.

„Verkið gefur skilning á aðstæðum þolenda og viðbrögðum þeirra við áföllum.“

Mikilvægt að fá viðurkenningu fyrir brotinu

Þetta er í fyrsta sinn sem Þóra Karítas leikstýrir innan veggja Þjóðleikhússins. Hún segist þakklát fyrir tækifærið. Fyrr hafði hún skrifað bókina Blóðberg, sögu um Þórdísi Halldórsdóttur sem var drekkt í drekkingarhyl.

„Mér liggur á hjarta að vera með augun á lögunum hverju sinni og í þessum báðum tilfellum er um þögul kynferðisbrot að ræða. Það er erfið staðreynd að hugsa til þess að þolendum hafi verið drekkt en við verðum líka að vera vakandi fyrir þessum málaflokki í dag svo við séum ekki enn að dvelja aftan úr öldum. 

Það er hreint og beint óboðlegt að konur séu að bíða í tvö ár eftir að mál þeirra séu tekin fyrir og oft látin niður falla. Það er svo mikilvægt að fá viðurkenningu á brotinu.“

Þóra Karítas segir undirbúningsvinnu sýningarinnar hafa tekið langan tíma en hún sé á sama tíma gríðarlega spennt að sjá afraksturinn.

„Við erum hluti af samfélagi og þess vegna er það mér svo dýrmætt að þetta verk sé einlægt. Við Ebba Katrín mættum á Neyðarmóttökuna og heimsóttum Stígamót. Við vildum kynna okkur allt og fengum meðal annars að lesa gömul lögreglumál. Áhugi okkar á þessu verki er svakalegur. En það eru fleiri spenntir en við. Lögmannafélagið á Íslandi er til að mynda búið að kaupa heila sýningu svo þetta er verk sem vonandi flestir vilja kynna sér, fagna umræðunni og sem helst, taka þátt í henni með okkur.“