Skóg­ræktar­stjóri segir full­yrðingar VÍN ekki standast skoðun

Í umsögn Skógræktarinnar við erindi náttúruverndarsamtakanna VÍN, Vina íslenskrar náttúru, til sveitarfélaganna segir Þröstur Eysteinsson skógræktarstjóri undarlegt að halda því fram að endurheimt skóga á takmörkuðum landsvæðum skapi óyfirstíganleg vandamál.

„Það er ljóst að ásýnd lands breytist við skógrækt, líkt og við aðrar breytingar á landnotkun. Hvort sú ásýnd sé betri eða verri er háð smekk hvers og eins,“ segir Þröstur í umsögninni.

Eins og Vísir greindi frá fyrir viku sendi Sveinn Runólfsson, fyrrverandi landgræðslustjóri, bréf á öll sveitarfélög fyrir hönd VÍN þar sem þau eru hvött til að beita skipulagsvaldi sínu gegn of mikilli skógrækt.

Sagði Sveinn að skógrækt myndi draga úr ferðamannastraumnum, einkum vegna erlendra og hávaxinna tegunda sem plantað hefði verið við náttúruperlur og byrgðu sín. Þá myndu stór og breið tré við vegi landsins skapa slysahættu fyrir ökumenn.

Ferðamenn sækja í skóg

Þröstur segir að sú fullyrðing að skógrækt muni draga úr komum ferðamanna hingað til lands standist ekki skoðun. Skógræktin reki tjaldsvæði í skógum landsins og þar hafi fjöldi ferðamanna aukist mikið á síðustu árum. Enn fremur sé aukinn fjöldi erlendra ferðamanna sem nýti sér skógana sem áningarstað. Þetta sjáist meðal annars í auknum fjölda fyrirspurna frá skipuleggjendum hópferða um aðstöðu í skógunum.

„Þá má heldur ekki gleyma því að skógar landsins eru mikilvæg útivistarsvæði fyrir þá sem hér búa,“ segir Þröstur. „Ásókn gangandi, hlaupandi, hjólandi, skíðandi og ríðandi í skóga landsins er mikil, svo mikil að sums staðar hefur skapast núningur milli mismunandi hagsmunahópa.“

Tré veiti ökumönnum skjól

Gerir Þröstur einnig athugasemd við þá fullyrðingu að skógrækt með fram þjóðvegum auki slysahættu. Hún sé órökstudd en það sé hins vegar rétt að kunnáttu þurfi til að skipuleggja ræktun trjáa með fram vegum svo hún nýtist.

„Reynslan hérlendis hefur sýnt að vel staðsettir skógar eða skjólbelti draga úr vindhviðum á þjóðvegum landsins, auk þess að safna snjó réttum megin við veginn,“ segir Þröstur og bendir á að erlendar rannsóknir hafi sýnt að tré með fram vegum innan borgarmarka fækki slysum.

„Leiða má líkur að því að með skipulögðum skógi með fram þjóðvegum og vel staðsettum bílastæðum þar sem hægt er að njóta útsýnis, megi draga úr þeirri hættu sem skapast er ökumenn ná ekki að halda fullri athygli við aksturinn vegna útsýnis,“ segir hann.

Skógræktarfólk forðist árekstra

Hvað skipulagsmálin varðar tekur Þröstur undir að ábyrgð sveitarfélaga sé mikil. Horfa þurfi á stóru myndina og spyrja gagnrýnna spurninga. Ein af þeim sé hver ábyrgð sveitarfélaganna sé þegar kemur að baráttunni við loftslagsvánna.

„Hvort er líklegra til að hafa neikvæð áhrif, að draga úr hamfarahlýnun með því að nýta land á ábyrgan hátt, eða halda óbreyttu ástandi?“ spyr Þröstur.

Fyrir utan uppbyggingu skógarauðlindar hafi skógrækt það hlutverk að græða rofið land og binda kolefni. Hið síðarnefnda sé mikilvægt í þeirri viðleitni að ná markmiðum Íslands í loftslagsmálum. Einnig jarðvegsvernd, varnir gegn öskufoki og öðrum náttúruvám, endurreisn búsvæða og vistkerfa, útivist og skjólmyndun.„Skógrækt hefur vissulega áhrif á ásýnd lands og lífríkið á þeim stöðum sem skógur er ræktaður, en alvarleika þeirra og mikilvægi ber að meta samanborið við mikilvægi ágóðans,“ segir Þröstur. „Þá þarf einnig að hafa í huga lögvarinn eignarrétt og athafnafrelsi landeigandans til að rækta skóg. Ætli stjórnvald að hamla ræktun skógar á einhvern hátt þurfa rökin fyrir því, í formi almannahagsmuna, að vera réttindum landeigenda og ágóðanum sem hlýst af skógrækt yfirsterkari.“

Skógræktendur reyni yfirleitt að forðast árekstra er varða náttúruvernd og því komi það sjaldnast til kasta sveitarstjórna að fást við þá.