Rætur

Það er flókið að tengjast fólki. Það kallar á samskipti. Að skilja fólk. Að setja sig í fótspor annarrar manneskju. Því þannig tölum við saman. Við setjumst niður og hlustum. Þegar við tölum við hvort annað verður til djúpstæð tenging. Einhverskonar skilningur á milli manna og heimsins. Allar tilfinningar sem við finnum, eru ekki einstæðar, heldur sammannlegar. Og það er athyglisvert að engin tilfinning er einstök. Einhver hefur einhverntímann fundið það sama og við sjálf. Galdurinn er líklega sá að staldra við og greina þessa rauðu þræði hugar og líkama. Margslungin upplifun, eins og sorg, gerir það að verkum að viðkomandi tengist öllu mannkyninu í örskamma stund. Því við þekkjum öll tilfinninguna. Og því finnum við sameiginlega tengingu milli okkar sjálfra og allra hinna. Eina risastóra rót allra tilfinninga sem gjörvallt mannkynið deilir með sér. Og það er aðeins ein tenging af mörgum. Magnað, ekki satt?

En svo kom Jens

Ástæðan fyrir þessum hugleiðingum eru orð Bjarna Benediktssonar á blaðamannafundi síðastliðinn föstudag. Þegar hann talaði um stjórnmálaflokka með rætur. Þannig mátti skilja á orðum hans að ný framboð, stjórnmálaflokkar sem hafa ekki verið til í um hundrað ár, hafi ekki rætur sem til þarf í stjórnmálum. Orðin koma auðvitað einkennilega fyrir sjónir. Þá sérstaklega fyrir þær ástæður að sama dag og Bjarni leitaði í sínar rætur, kom Jens Garðar Helgason, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (LÍÚ) í óvænta heimsókn upp í Valhöll. Það var þremur tímum fyrir blaðamannafund, rétt áður en Bjarni útskýrði fyrir landsmönnum að gjörningur Bjartrar framtíðar um að slíta samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn, væri nánast óskiljanlegur í þeirra huga. Í það minnsta hneykslanlegur.

Mundu hvar ræturnar liggja

En það afhjúpaði á sama tíma rætur Sjálfstæðisflokksins. þessa gamalgróna flokks, sem finnur styrk í ylvolgum kaffibolla með formanni LÍÚ. Og maður ímyndar sér að Jens hafi talað í hann kjark. Minnt hann á rætur Sjálfstæðisflokksins. Hvar heimsmyndin lægi í raun og veru. „Mundu hvar rætur Sjálfstæðisflokksins liggja,“ hefur hann kannski hvíslað að Bjarna sem faldi andlitið í höndum sér. Svo supu þeir af kaffinu. Þeir kinkuðu kolli til hvors annars og skiptust á merkingarfullum augnráðum. Bjarni fann stoltið á ný. Því auðvitað mundi hann það.

Suðræn sól og órekjanlegar kennitölur

Aðrir stjórnmálaflokkar, þessir sem yngri eru, og þykja varla stjórntækir í huga hinna rótföstu Sjálfstæðismanna, rista ekki svo djúpt. Þeir þurfa að sætta sig við einföld samskipti manna á milli. Að skilja veruleika þeirra sem lifa í raunverulegu hagkerfi landsins, en ekki því sem verður til undir lögleysu suðrænnar sólar og órekjanlegra kennitalna. Þeir neyðast til þess að finna sínar rætur hjá öryrkjum, eldri borgurum og fjölskyldufólki sem spyr sig einfaldrar, og kannski rótlausra spurninga; eins og: Á lífið ekki að vera auðveldara? Átti skattbyrðin til að mynda ekki að minnka? Eru það ekki rætur Sjálfstæðisflokksins; að leyfa okkur fá brauðmolana sem falla af borði þeirra? Samt er skattbyrði hinna lægst launuðu 16 prósent samkvæmt pistli Þórðar Snæs Júlíussonar á Kjarnanum. Árið 1998 var þessi skattbyrði fjögur prósent. Í rótfastri stjórnmálaheimspeki Sjálfstæðisflokksins, þykir eðlilegt að skattleggja jafnvel brauðmylsnurnar.

Rætur annarra

Aðrir stjórnmálaflokkar, eins og Píratar, þurfa að finna sínar rætur annars staðar en í kaffispjalli við LÍÚ. Þær eru ekki að finna í skjóli örfárra fjármagnseigenda. Píratar þurfa að leita í eigin tilfinningalíf, þar sem samkennd og skilningur ræður för. Í þeirri ómerkilegu rót, sem ristir ekki djúpt að mati Sjálfstæðisflokksins, má finna siðferðislega spurningu eins og: Erum við, sem þjóð, raunverulega að fara vísa landlausum börnum á brott vegna þess að stjórnsýslan er óbilgjörn? Svar hinna rótföstu ráðherra Sjálfstæðisflokksins er já. Við hin, þau sem finna enga sérstaka rót í ósveigjanlegu kerfi Sjálfstæðisflokksins, erum ekki svo viss.

Brennandi eyðimörk

Það er stundum sagt að plöntur og tré eigi rætur víða. Það er eðli þeirra. Að breiða úr sér og skapa nýtt líf. Þannig vaxa trén. Þannig birtast blómleg engi. En í tilfelli Sjálfstæðisflokksins á það ekki við. Þeirra rót er hnausþykk og liggur beint niður til LÍÚ. Þar er aðeins ein rót og hún leiðir til sérhagsmuna. Til myrkra leyndarmála. Og rótin teygir sig svo skelfilega langt niður að hitinn verður yfirgengilegur. Það er því ekki undarlegt þegar landsmenn velta því fyrir sér hvort þeir séu staddir í víti, þegar þeir horfa yfir brennandi eyðimörk Sjálfstæðisflokksins.

Ég vil frekar eiga rætur hjá venjulegur fólki. Í venjulegum heimi. Í stjórnmálaflokki sem er rótlaus í huga Sjálfstæðisflokksins. Og það er kannski til marks um rótleysi annarra en Sjálfstæðisflokksins, að öll upplifum við sorg vegna ótrúlegra tíðinda i stjórnmálalífinu - nema kannski formaður Sjálfstæðisflokksins - því rót hans; hún liggur augljóslega annars staðar en hjá íslensku þjóðinni.

Bjartmar Oddur Þeyr Alexandersson, Pírati