Kerfisbundið niðurrif

Greinarhöfundur er ellilífeyrisþegi og mín kynslóð og kynslóðin á undan byggðum alla 20. öldina upp innviði samfélagsins. Við komum á almannatryggingakerfi og ýmsum öðrum kerfum til að styðja við þá sem minna máttu sín. Menntun og menningarmál voru í fararbroddi með byggingu grunn- og framhaldsskóla, mennta- og fjölbrautaskóla svo og háskóla. Endurmenntun var komið á fyrir þá sem höfðu hætt námi og fjöldi fólks leitaði þangað til að taka upp þráðinn að nýju.

Sjúkrahús voru byggð og heilsugæslustöðvar voru reistar um allt land. Sundlaugum fjölgaði í Reykjavík og víða um land og komið var upp verkamannabústöðum. Götur voru malbikaðar, hringvegurinn lagður og vatnsföll voru brúuð í meiri mæli en áður og umhverfismál komust á dagskrá.

Miklu lakari þjónusta en áður

Nú er svo komið að innviðir samfélagsins eru að hruni komnir og ekki má draga það lengur að taka þar til hendinni og endurreisa það. Gatnakerfið er eins og gatasigti svo að dekk og bílar skemmast og hættur aukast vegna þyngri umferðar í lélegu gatnakerfi. Landspítalinn varð myglu að bráð vegna lélegs viðhalds.

Samdráttur í allri þjónustu við sjúklinga er til háborinnar skammar fyrir okkar ríku þjóð. Rannsóknir sýna að þriðjungur aldraðra þjáist af næringarskorti á Landspítalanum. Það að sjúklingar fái ekki nauðsynleg og nýjustu lyf er hneyksli svo ekki sé meira sagt.

Heilbrigðiskerfið á heima hjá ríkinu og hver sjúklingur er jafndýr hvort sem hann fær þjónustu hjá hinu opinbera eða hjá hinu einkarekna kerfi sem mun geta greitt sér arð en það fyrrnefnda ekki. Hvað veldur þessum mun? Þeir sem eru eldri en 25 ára fá ekki að mennta sig nema á eigin kostnað. Samt hefur þetta fólk oft greitt skatta sem hafa meðal annars farið í að mennta aðra. Það er búið að rústa verkamannabústaðakerfinu og ódýrt húsnæði er ekki í boði lengur. Vegna dráttar í málsmeðferð í dómskerfinu fá fangar afslátt á brotinu þegar kemur að afplánun, sem er einfaldlega hlægilegt.

Þarf nýja búsáhaldabyltingu?

Það eru til nægir peningar í þjóðfélaginu og það þarf bara að ná í þá í gegnum skattakerfið okkar. Það var ekkert mál að hrista 4,7 milljarða fram úr erminni þegar kom að því að aðstoða einkarekna gangagerð en erfiðara reynist að greiða fyrir lyf og aðra opinbera skylduþjónustu. Menntakerfið er ekki nema svipur hjá sjón og loforð var gefið um að ábatinn af styttingu náms ætti að fara til skólanna sjálfra. Það var svikið eins og annað. Orðheldni er ekki lengur heiðurssamkomulag en hér áður fyrr dugði oft handaband.

Svikulir stjórnmálamenn eiga ekki að vera venjan heldur eiga þeir að skilja að loforð er loforð. Það þýðir ekki að breyta tungumálinu og allir vita að strax þýðir undireins en ekki á morgun. Almannabætur hafa dregist aftur úr á meðan þingmenn fá hækkun á launum sínum langt umfram aðra og voru langflestir þeirra því hjartanlega sammála. Það er víða pottur brotinn hjá okkur og leitt að þingmenn eru kerfisbundið að eyðileggja starf tveggja kynslóða sem unnu hörðum höndum við að reisa hér upp vestrænt, nútíma samfélag. Þurfum við aðra búsáhaldabyltingu áður en allt hrynur á ný?

Höfundur er lífeindafræðingur og sagnfræðingur.