SA segja fjármálaáætlun ríkisins ófullnægjandi

Samtök atvinnulífsins hafa sent Alþingi umsögn sína um fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir árin 2018 til 2022. Samtökin telja að áætlaður 1,5 prósent afgangur að jafnaði af rekstri ríkisins sé engan veginn fullnægjandi.

Fram kemur í tilkynningu að fjármálaáætlunin geri ráð fyrir kröftugum hagvexti allt tímabilið, sem nú þegar sé orðið hið lengsta í  Íslandssögunni. Ekki megi mikið út af bregða svo halli verði á rekstri ríkissjóðs.

Afgangur ónógur og aðhald of lítið

Ísland er háskattaland og skattbyrðin einna hæst meðal ríkja OECD segir í tilkynningunni. Ef hagvaxtarforsendur breytist til hins verra muni reynast erfitt að mæta tekjutapi hins opinbera, sem því fylgi, með auknum sköttum. Sagan sýni að útgjöld ríkissjóðs breytist mun hægar en tekjurnar.

Ein meginathugasemd Samtaka atvinnulífsins við fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar er hversu mjög hana skortir stefnumarkandi sýn til framtíðar. Þó áætlunin sé upp á hátt í 400 blaðsíður sé hún rýr af haldföstum dæmum um á hvaða vegferð stjórnvöld séu á og hver þeirra stefna er í mikilvægum málum.

Þrjú dæmi um þetta eru:

Hvort ætlunin sé að taka upp eitt samræmt virðisaukaskattsþrep? Hvergi komi fram hvort fyrirhugaðar breytingar á virðisaukaskattskerfinu séu nægjanlegar að mati stjórnvalda eða liður í að taka upp eitt samræmt skattþrep.

Hver afstaða stjórnvalda sé til einkareksturs? Þó töluvert sé rætt um það markmið að bæta nýtingu á opinberu fé er hvergi tekin afstaða til þess hvort vilji sé til þess að nýta til þess kosti einkareksturs.

Hvernig skal fjármagna uppbyggingu innviða? Í áætluninni er mikið rætt um að nauðsynlegt sé að byggja upp innviði í samgöngum og heilbrigðisþjónustu en uppsöfnuð fjárfestingarþörf er mikil. Ekki er þó kveðið skýrt á um hvernig hana skuli fjármagna sérstaklega í ljósi þess að skattheimta, þó há í sögulegum og alþjóðlegum samanburði, nær rétt að halda ríkissjóði réttu megin við núllið. 

SA bendir á að að auki þurfi fyrirtækin rýmri tíma til að undirbúa breytingarnar. Breytingarnar á virðisaukaskattsþrepi feli í sér að ferðaþjónustan muni búa við einna hæstu skattbyrði litið til samkeppnislandanna. Fyrirsjáanleiki í rekstrarumhverfi ferðaþjónustunnar sé mikilvæg forsenda þess að byggja upp öfluga atvinnugrein til framtíðar.

Kallað eftir auknum einkarekstri

Að mati SA er nauðsynlegt að nýta kosti einkareksturs til að auka skilvirkni og nýtingu á opinberu fé. Víða má nýta verkefnafjármögnun til uppbyggingar innviða. Það blasir við að tvöfalda Hvalfjarðargöng og halda áfram gjaldtöku til að standa undir henni. Unnt er að byggja Sundabraut, hraðbraut austur fyrir fjall og ljúka við Reykjanesbraut þar sem notendur greiða fyrir betri þjónustu, tímasparnað og aukið öryggi. Ríkið semur þá um verkefnið við þá sem taka að sér fjármögnun, byggingu, viðhald og rekstur. Einnig er lagt til að ríkið dragi úr áhættu við uppbyggingu á Keflavíkurflugvelli og kalli einkaaðila til verka þar.

Greiða á skuldir og lækka tryggingagjald

Í umsögninni er minnt á loforð um að lækkun tryggingagjaldsins sem þurfi að koma til framkvæmda eigi síðar en í upphafi árs 2018.

SA leggja áherslu á að skuldir verði greiddar hraðar niður en áform eru um hvort sem er með frekari eignasölu eða auknum afgangi á ríkisrekstri og spari með því marga milljarða króna í árlegum vaxtakostnaði.

Hér má lesa umsögnina í heild sinni.