Krefjast ógildingar rekstrarleyfa laxeldisstöðva

Tvö málsóknarfélög hafa stefnt Matvælastofnun og fleirum, og krefjast ógildingar rekstrarleyfa laxeldisstöðva. Forstjóra Matvælastofnunar finnst ekki óeðlilegt að starfsmaður stofnunarinnar hafi haft fjárhagslegan ávinning af fjölgun rekstrarleyfa.

Í Kvöldfréttum Stöðvar 2 í gærkvöldi sagði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að vilji hennar væri að hægt yrði á útgáfu nýrra leyfa til sjókvíslalaxeldis þar til skýrsla um framtíðarstefnu í greininni liggur fyrir. Vinna við þá skýrslu á að vera lokið í ágúst næstkomandi.

„Viðbrögð við þessu er að taka saman yfirlit yfir þær umsóknir sem við höfum um rekstrarleyfi,“ segir Jón Gíslason, forstjóri Matvælastofnunar.

Þá þarf einnig að kanna stöðu starfsleyfisumsókna hjá Umhverfisstofnun, hvaða mál séu í vinnslu hjá Skipulagsstofnun og hver staða mála sé í umhverfismati.

„Síðan þarf að ræða við ráðuneytið, vegna þess að það er ráðuneytisins að marka stefnuna,“ segir Jón.

Uppgangur laxeldis hefur verið mjög mikill á síðustu árum og hefur jafnframt skapað ágreining og togstreitu á milli fyrirtækja í greininni, Matvælastofnunar sem gefur út leyfin og eigenda veiðihlunninda í ám og vötnum sem telja að sjókvíalaxeldi sé mikil ógn við villta fiska.

Tvö málsóknarfélög hafa stefnt Matvælastofnun, eigendum fiskeldiskvía og fleirum og krefjast ógildingar rekstrarleyfa.

„Það vakti nú athygli mína í gær þegar meðal annars ráðherra fjallaði um þetta. Það var eins og hún vissi ekki um það að það væri búið að bera undir íslenska dómstóla lögmæti þessarar starfsemi. Að minnsta kosti er á því byggt í málsókninni að það skorir lagagrundvöll hreinlega undir því að það megi afhenda einhverjum einkafyrirtækjum yfirráð yfir hafsvæði utan netlaga á Íslandi,“ segir Jón Steinar Gunnlaugsson, hæstaréttarlögmaður.

Samkvæmt upplýsingum frá Matvælastofnun eru rekstrarleyfin þrettán eða fjórtán, sem stofnunin er með í vinnslu og þar af séu líklega fjögur sem eru vegna landstöðva.

„Þessar málsóknir eru byggðar á því að starfsemin standist ekki íslensk lög,“ segir Jón Steinar.

Forstjóri Matvælastofnunar segir rétt að marka þurfi ákveðnari stefnu.

„En enga að síður þá var búið að taka frá ákveðin svæði þar sem að ekki er mögulegt að vera með sjókvíaeldi,“ segir Jón Gíslason, forstjóri Matvælastofnunar.

Eins og fram kom í fréttum í gær hafði sérstakur dýralæknir fisksjúkdómum hjá Matvælastofnun fjárhagslega ávinning af útgáfu leyfa til fiskeldisstöðva, en samhliða starfi sínu seldi hann bóluefni sem fyrirtækin þurfa að nota til að geta ræktað heilbrigðan lax.

Forstjóri Matvælastofnunar sagði verið fréttastofu í dag að það fyrirkomulag sem um ræðir hafi verið við líði í tuttugu og sex ár og núna fyrst séu að koma efasemdir um hlutdrægni. Viðkomandi dýralæknir hefur gefið það út að hann sé hættur ávísun bóluefna.

Hefur þú frá fyrstu tíð haft upplýsingar um það að hann hafði fjárhagslega ávinning þessu?

„Ekki frá fyrstu tíð ef ég fer tíu ár aftur í tímann. En við höfum verið að ræða þetta og sérstaklega núna eftir að það var aukning í fiskeldinu,“ segir Jón.

Hvað hefur þú vitað um þetta lengi?

„Ég get bara ekki svarað því, ég er ekki alveg viss um það,“ segir Jón

Finnst þér þetta eðlilegt að starfsmaður innan stofnunarinnar hafi fjárhagslegan ávinning af sínum umsögnum?

„Ekki núna þegar að fiskeldi er orðið að þeirra stærðargráðu sem menn eru að horfa fram á, þá tel ég alveg nauðsynlegt að grípa inn í þetta eins og við gerðum,“ segir Jón. 

Nú hafa tvö mál, málefni dýralæknisins og svo málefni Brúneggja komið upp á skömmum tíma þar sem Matvælastofnun hefur sætt mikilli gagnrýni.

Hefur þú íhugað stöðu þína sem forstjóri stofnunarinnar?

„Ég hef sagt það að við lærum af þeim málum sem að hér koma upp. Við höfum verið að fá fjölda nýrra verkefna nánast á hverju einasta ári frá því að Matvælastofnun tók til starfa. Við höfum ekki alltaf fengið þann nauðsynlega stuðning sem við þurfum í rauninni til þess að takast á við verkefnin,“ segir Jón Gíslason, forstjóri Matvælastofnunar.