Snjallsíminn sem kóngur - og fólkið þrælar hans

Snjallsíminn er farinn að ráða lögum og lofum í lífi okkar margra. Það á við um fólk á öllum aldri og í Sjálandsskóla glíma krakkarnir nú við spurninguna „Ertu gæludýr símans þíns?"

„Það þýðir í rauninni: Ertu búinn að setja símann á hærra stall í lífi þínu heldur en þig sjálfan í? Þannig að síminn sé að stjórna þér, meira en að þú sért að stjórna honum," segir Trausti Jónsson, nemandi í 10. bekk Sjálandsskóla.

Tugir klukkutíma í símanum

Spurningin er afrakstur hugmyndavinnu nemenda á unglingastigi vegna forvarnarviku í grunnskólum Garðabæjar þar sem skjánotkun barna er til skoðunar. Sjálfur segist Trausti örugglega hafa eytt tugum klukkutunda í símanum.

„Þarna er í rauninni allt spektrúmið af afþreyingu sem hægt er að fá á þessum eina stað og það er kannski ekki endilega góður hlutur," segir Trausti.

Samfélagsmiðlar geta aukið á kvíða

Út frá þessari pælingu var efnt til teiknisamkeppni og myndir krakkanna eru sláandi áminning um hvernig sumir eru á valdi símans síns vegna netfíknar. Vinningsmyndina á Magdalena Arinbjörnsdóttir, nemandi í 7. bekk.

„Á henni er konungurinn sjálfur, síminn, sem heldur manneskjunni í ól. Síðan eru öppin og hlutirnir fljótandi í kring, það sem heldur manni á tækinu," segir Magdalena. Á meðan snjallsíminn er kóngurinn eru fólkið því þrælarnir.

Rannsóknir sýna að kvíði fer vaxandi meðal hjá unglingum, ekki síst stúlkum og að mikil notkun samfélagsmiðla getur ýtt undir einkennin. „Þegar netið er komið þá eru komnar fleiri myndir af því hvernig maður á að vera.  Og þá byrjar maður að hugsa að maður ætti að vera þannig og þá byrjar kvíðinn. Og fólk fer að dæma annað fólk fyrri að vera ekki þannig," segir Magdalena.

Tímaþjófur en samt nauðsynlegt tæki

Tæknin nýtist þó auðvitað líka til góðs, þar á meðal í námi. Enda er markmið forvarnarvikunnar alls ekki að banna snjallsíma, að sögn Sesselju Þóru Gunnarsdóttur aðstoðarskólastjóra Sjálandsskóla. 

„Hugmyndin er miklu frekar það að við séum meðvitaðari um notkunina og tilganginn. Af því við sjáum það öll að þetta er tímaþjófur, en að hluta til líka nauðsynlegt tæki að hafa. Þannig að þetta snýst ekki um það að banna, alls ekki, heldur frekar um meðvitaða notkun.“ 

Og þótt sjónum sé beint að netnotkun unglinga telja þau sjálf að fullorðnir megi líta í eigin barm. „Þau eru meira meðvituð um hvernig krakkarnir nota símann, en ekki endilega meðvituð um að þau geri það sjálf líka," segir Magdalena.