„Virðist vera fyrsta val Bjarna að mynda ríkisstjórn með Vinstri grænum“

„Mér finnst athyglisvert að Bjarni talar mikið um að það þurfi sterkan meirihluti og virðist þar af leiðandi ekki vera mjög spenntur að mynda ríkisstjórn með Viðreisn og Bjartri framtíð sem hefur bara 32 þingmenn á bak við sig. Ef það er rétt túlkun er ekki annað að sjá en Bjarni sé að reyna að gera hosur sínar grænar fyrir Vinstri grænum. Hann hefur klárlega verið að gera það opinberlega og á bak við tjöldin,“ segir Baldur Þórhallsson stjórnmálafræðiprófessor um Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, sem reynir nú að fá formenn flokka til formlegra stjórnarmyndunarviðræðna við sig.

Baldur segir Bjarna hafa tvo kosti í stöðunni, Bjarta framtíð og Viðreisn og svo Vinstri græna og einhvern þriðja flokk. „Og það virðist vera fyrsta val Bjarna að mynda ríkisstjórn með Vinstri grænum og einhverjum þriðja flokki,“ segir Baldur.

Erfitt fyrir VG

Hann segir að það yrði hins vegar afar erfitt fyrir Vinstri græna að ganga til formlegra stjórnarmyndunarviðræðna við Sjálfstæðisflokkinn án þess að hafa reynt að mynda miðvinstri stjórn fyrst, hvort sem sú stjórn væri meirihlutastjórn eða minnihlutastjórn.

Sjá einnig: Óttarr Proppé: „Ekkert komið á teikniborðið sem manni þykir líklegra en annað“

„Maður sér það bara á viðbrögðum á samfélagsmiðlunum hversu erfitt það yrði fyrir flokksmenn Vinstri grænna,“ segir Baldur. Hann bætir við að ef Bjarni sé skeptískur á þrjátíu og tveggja þingmanna meirihluta Sjálfstæðisflokksins, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar þá sé formaður Sjálfstæðisflokksins í rauninni í mjög þröngri stöðu.

Fékk rúman tíma frá forseta

Spurður hvort að Bjarni gæti mögulega verið að renna út á tíma og Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, þurfi að snúa sér annað með stjórnarmyndunarumboðið segir Baldur að Bjarni geti vissulega runnið út á tíma en forsetinn hafi gefið honum rúman tíma til viðræðna og það virðist enn vera á tímaplani.

„Þetta er allt saman viðmið, það fer eftir hvort það sé eitthvað annað í spilunum. Ef á einhverjum tímapunkti forseti metur það svo að einhver annar sé líklegri til að mynda ríkisstjórn en sá sem er með umboðið, þá hlýtur hann að bregðast við. Ef ekkert annað sé í kortunum getur forsetinn dokað við og leyft þeim formanni sem er með umboðið að spreyta sig. Þetta er allt byggt á hefðum en ekki skrifuðum reglum.“

„Geri ráð fyrir að allir séu að tala saman allstaðar“

Baldur segir aðra flokka síðan ekki þurfa endilega að fara eftir því hver sé með stjórnarmyndunarumboðið.

„Ef Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna, vill reyna að mynda ríkisstjórn til vinstri þá getur hún verið með formlegar þreifingar um það þó Bjarni sé með umboðið, hún getur það klárlega. Og ég geri ráð fyrir að allir séu að tala saman allstaðar.

Ef það færi svo að Bjarni Benediktsson myndi „missa“ stjórnarmyndunarumboðið þá gæti hann haldið áfram sínum stjórnarmyndunarþreifingum á bak við tjöldin.

Ekki mikil tímapressa varðandi fjárlög

Baldur segir þingið ekki undir neinni tímapressu að mynda meirihluta, ákjósanlegast væri að gera það sem fyrst en í raun liggi ekkert á.

„Það er hægt að kalla saman þing og starfsstjórn getur lagt fram fjárlagafrumvarp og ef marka má þessar yfirlýsingar um góða samvinnu á komandi þingi þá ætti þingið að geta afgreitt fjárlög undir starfsstjórn, og þá getur ný ríkisstjórn breytt fjárlögunum að einhverju leyti með aukafjárlögum.“

Léttara að láta af prinsippum því lengra sem líður

Ljóst er að mikil störukeppni stendur nú yfir á milli formanna flokkanna á meðan þetta ástand ríkir en Baldur segir að því lengra sem líður frá kosningum og því lengra sem stjórnarmyndunarviðræðurnar taka því auðveldara getur verið fyrir flokka að láta af einhverjum af sínum prinsippum og ganga til ríkisstjórnarsamstarfs.

„Ég held að það sé að gerast meðal annars varðandi Sjálfstæðisflokksins og Vinstri græn. VG mun eiga erfitt með að fara fyrst til viðræðna við Sjálfstæðisflokkinn. Það gengur þvert á það sem þeir sögðu fyrir kosningar að mynda ekki ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum. Það yrði miklu auðveldara fyrir flokkinn að prófa fyrst að mynda vinstristjórn og ef það gengur þá yrði að horfa til Sjálfstæðisflokksins til að koma á stjórn í landinu. Það er miklu auðveldara að nálgast það þannig.“