Fjöldi meðmælenda sem forsetaefni þurfa að skila inn ekki breyst í 64 ár

Lög um framboð og kjör forseta Íslands hafa lítið sem ekkert breyst frá fyrstu forsetakosningunum árið 1952. Fjöldi meðmælenda sem forsetaefni þurfa að skila inn fimm vikum fyrir kjördag hefur til að mynda haldist óbreyttur frá upphafi.

Lögin kveða meðal annars á um að forsetaefni þurfi að skila inn meðmælum frá minnst fimmtán hundruð manns úr öllum landsfjórðungum. Engin breyting hefur orðið í þeim efnum frá forsetakosningunum árið 1952. Þá voru Íslendingar rúmlega 146 þúsund talsins, en eru yfir helmingi fleiri í dag - eða um 329 þúsund.

„Maður skyldi nú ætla það að það hefði átt að uppfæra þetta eftir því sem fólkinu í landinu hefur fjölgað. Þetta er nú orðin tvöföld tala íbúa og þar með kjósenda miðað við þegar þetta tók gildi. Því er þetta orðið miklu miklu auðveldara að bjóða sig fram heldur en það var á þeim tíma. Einhverjum kann það að vera lýðræðislegra og öðrum kannski kann að finnast það að þetta valdi því að það verði of mikil krafa gagnvart frambjóðendum," segir Grétar Þór Eyþórsson stjórnmálafræðingur. Hann bætir við að þörf sé á heildarendurskoðun.

„Ætli það væri ekki best að fara í heildarendurskoðun á þessu með þeim hætti að það geti enginn orðið forseti nema hann hafi meira en helming atkvæða. Þá kannski gerir þetta minna til, það er að segja þá myndu þeir sem fá atkvæði hreinsast út eftir fyrri umferðina. Kannski það sé það módel sem við ættum að horfa til í framtíðinni.“

Samkvæmt lögum fara forsetakosningar alltaf fram síðasta laugardag í júnímánuði, sem í ár er sá tuttugasti og fimmti. Alls hafa sex einstaklingar boðað framboð til embættis forseta. Um er að ræða Þorgrím Þráinsson rithöfund, Elísabetu Jökulsdóttur skáld, Árna Björn Guðjónsson listmálara og húsgagnasmið, Ástþór Magnússon stofnanda Friðar 2000, Hildi Þórðardóttur rithöfund og Ara Jósepsson leikara. Fleiri hafa verið orðaðir við embættið en kjörgengir til forseta Íslands eru íslenskir ríkisborgarar, þrjátíu og fimm ára og eldri.