Skaðlegum plöntum verði útrýmt í Svíþjóð

UMHVERFI Evrópusambandið, ESB, krefst þess að risahvönn og öðrum skaðlegum jurtum sem vaxa meðfram vegum í Svíþjóð verði útrýmt. Um er að ræða ágengar framandi jurtir, það er að segja jurtir sem ekki tilheyra flóru Svíþjóðar. Þær dreifa sér stjórnlaust og geta skaðað vistkerfið, haft neikvæð áhrif á landbúnað og heilsu dýra og manna, að því er segir í frétt á vef sænska blaðsins Expressen. Bent er á að kostnaður vegna risahvannarinnar, sem getur valdið alvarlegum bruna, sé margar milljónir sænskra króna á ári. Lúpínan er jafnframt sögð valda miklum skaða með því að taka yfir vistkerfi sem fyrir eru. Af tvö þúsund framandi jurtum í Svíþjóð eru 400 ágengar og dreifa sér stjórnlaust. Það er talsvert fleira en í öðrum Evrópusambandslöndum. Sýnt hefur verið fram á að umferð, þar á meðal viðhald vega og vegagerð, á þátt í dreifingu skaðlegra jurta. Rannsaka á nú í Svíþjóð í hversu miklum mæli það er. Tilgangurinn er að geta gefið ráð byggð á vísindalegum grunni. Starri Heiðmarsson, grasafræðingur við Akureyrarsetur Náttúrufræðistofnunar Íslands, segir lúpínu fara mjög víða yfir íslenskt vistkerfi. „Við á Náttúrufræðistofnun höfum lengi varað við lúpínu. Það er almenn sátt um að hafa hana ekki á hálendinu fyrir ofan fjögur hundruð metra. Hið opinbera leyfir það ekki en þetta hefur á köflum verið svolítið stjórnlaust,“ segir Starri Í fyrirlestri Pawels Wasovicz grasafræðings á ráðstefnu í október síðastliðnum kom fram að af sextán aðfluttum tegundum fyrir ofan fjögur hundruð metra væru fimm búnar að ná fótfestu. „Þær eru orðnar ílendar eins og það er kallað,“ segir Starri . Enn sé mögulegt að stemma stigu við útbreiðslu risahvannar, sem líklegt er að verði ágeng á Íslandi, án mikils kostnaðar. „Þetta er ekki nytjaplanta. Hún græðir ekki upp land eins og lúpína en þar sem næring er í jarðvegi tekur hún yfir,“ segir Starri. Þegar Ísland var umsækjandi um aðild að ESB fékk Náttúrufræðistofnun styrk frá sambandinu til að rannsaka og kortleggja vistgerðir á öllu landinu. „Evrópusambandið gerir ákveðnar kröfur varðandi alla hluti og fylgir þeim eftir. Til að taka ákvörðun um hvað þarf að vernda verðum við að vita hverjar vistgerðirnar eru. Vinnunni var næstum lokið þegar við misstum afganginn af styrknum vegna ákvörðunarinnar um að draga umsóknina til baka,“ greinir Starri Heiðmarsson frá. ibs@frettabladid.is