Hælisleitendur sækja um gjafsókn í auknum mæli

Aðalsteinn Kjartansson skrifar 11. febrúar 2015 14:02

„Gjafsóknir eru mikilvægur hlekkur í því að greiða fyrir aðgangi almennings að dómstólum,“ sagði Ása Ólafsdóttir, dósent og formaður gjafsóknarnefndar, á hátíðarmálþingi Orators í Háskóla Íslands í dag þar sem hún fjallaði um gjafsóknarreglur sem eru í gildi. Reglurnar hafa verið nær óbreyttar í áratugaskeið.

Ása vísaði sérstaklega til þess að greiða eigi götur efnaminni að dómstólum til að fá óháðan aðila til að greiða úr málum. „Það eru ekki allir sem geta kostað það að höfða mál fyrir íslenskum dómstólum,“ sagði hún.

Allir hælisleitendur samþykktir

Sem dæmi um þennan hóp eru hælisleitendur en sprenging hefur orðið í umsóknum þeirra til nefndarinnar síðustu ár en enn sem komið er hefur engum hælisleitanda verið synjað. „Það hefur orðið gríðarleg fjölgun um umsóknir hælisleitanda,” sagði hún á fundinum sem sagði að mjög margir hælisleitendur hefðu sótt um á síðustu árum.

Reglur um gjafsókn eru í grunninn einfaldar en í dag er miðað við að fólk með tekjur undir ákveðnu viðmiði geti fengið gjafsókn og ef að málin hafi almenna þýðingu; með öðrum orðum eru fordæmisgefandi.

Lágt viðmið

Viðmiðin um hámarkstekjur eru þó ansi lágar og eru fæstir Íslendingar sem geta sótt um á þeim grundvelli. Miðað er við að árstekjur einstaklinga fari ekki umfram tvær milljónir króna. Markið er svo lágt að bætur frá félagsþjónustu geta numið hærri upphæð. Hafi viðkomandi umsækjandi gengið í hjúskap mega fjölskyldutekjur ekki fara umfram þrjár milljónir. Svo má draga 250 þúsund krónur frá fyrir hvert barn.

Gjafsóknarnefndin er þó ekki alráð þegar kemur að því að veita einstaklingum gjafsókn eða gjafvörn fyrir íslenskum dómstólum. Ráðherra getur synjað jákvæðri umsögn gjafsóknarnefndarinnar en getur ekki snúið við neikvæðri umsögn. Ráðherra getur því sjálfur ákveðið að hafna umsækjanda um gjafnsókn jafnvel þó að nefndin hafi talið ástæðu til að veita gjafsóknina. „En það hefur aldrei gerst,“ sagði Ása.

Mest lesið

Fleiri fréttir