Börnin fá hugmynd um jólin til forna

Jólasýning Þjóðminjasafnsins í ár byggir á barnabókinni Jólin hans Hallgríms eftir Steinunni Jóhannesdóttur og teikningum Önnu Cynthiu Leplar. Þar verða stækkaðar myndir úr bókinni, hljóðbrot og eftirgerðir af munum frá fyrri tíð sem börnin mega snerta og leika sér með.

Jólin hans Hallgríms kom út hjá Forlaginu fyrir skemmstu. Bókin segir frá jólaundirbúningnum á Gröf á Höfðaströnd þar sem Hallgrímur Pétursson ólst upp. Bókinni er ætlað að veita börnum sem fullorðnum innsýn inn í bernsku Hallgríms og þær aðstæður sem hann ólst upp við í faðmi stórrar fjölskyldu fyrir tæplega fjögur hundruð árum, en í ár eru einmitt fjögur hundruð ár frá fæðingu Hallgríms. Í bókinni er hann sjö ára. Hún er ríkulega myndskreytt og gefa myndirnar lesendum hugmynd um hvernig fólk leit út og hvernig hlutirnir gengu fyrir sig.

Gripir sem tengjast sögunni

Sýningin verður opnuð á Torginu á jarðhæð Þjóðminjasafnsins á milli kaffihússins og safnbúðarinnar. „Þar erum við vön að setja upp jólasýningu ár hvert og leggjum upp með að vera með gagnvirka sýningu þar sem börnin fá að snerta sýningarmuni,“ segir Ólöf Breiðfjörð, kynningarstjóri Þjóðminjasafnsins. 

„Á sýningunni verða stækkaðar myndir úr bókinni ásamt gripum sem tengjast sögunni. Þarna verða meðal annars leikföng fyrri tíma eins og leggir og skeljar ásamt nútímaútgáfu af gripahúsinu í Betlehem. Þetta eru ekki sýningarmunir heldur endurgerðir sem börnin mega óhindrað handleika. Þá verður hægt að hlusta á jólasálminn Nóttin var sú ágæt ein sem er einn þerra sálma sem Hallgrímur lærði sem barn og er enn sungin um hver jól. Eins hafa safnkennarar Þjóðminjasafnsins unnið ratleik um safnið útfrá sýningunni og verða ýmsar uppákomur henni tengdar á aðventunni.“

Mikil heimildavinna

En hvernig er að myndskreyta sögu sem gerist fyrir þetta löngu síðan? „Það þarf að vinna töluverða for- og heimildavinnu. Ég fór á Þjóðminjasafnið og skoðaði einnig alls konar bækur. Bækur sem sýna muni frá fyrri tíð og myndlistarbækur sem sýna lífið á svipuðum tíma. Eins þarf að skoða dýrin og í þessu tilfelli eru það kindurnar og hundurinn sem koma við sögu,“ útskýrir Anna Cynthia, myndskreytir og hönnuður bókarinnar. 

„Þá reynir maður að finna hluti sem eru enn þá til og hafa lítið breyst og hafa fatnaðinn nokkuð hlutlausan til að tímasetja þetta ekki of nákvæmlega.“ Anna Cynthia skoðaði meðal annars verk myndlistarmanna sem voru uppi á svipuðum tíma og Hallgrímur. „Ég skoðaði meðal annars birtu í húsakynnum, fatnað og útlit fólks,“ útskýrir Anna Cynthia. Til að ná fram andlitsdráttum leit hún sér örlítið nær en eitt af barnabörnum hennar er á áttunda ári. „Hann er ekki beint fyrirmynd en það er hægt að notfæra sér hlutföll og svip.“

Fallegur texti

Anna Cynthia segir texta Steinunnar sérstaklega fallegan. „Það var gaman að teikna hann og gefa honum líf. Hún lýsir hlutunum vel. Textinn er hvorki væminn né töffaralegur. Þótt bókin sé að hluta trúarleg er ekkert verið að troða neinu ofan í fólk. Þetta er fyrst og fremst falleg og blíð jólasaga.“

Sýningin verður opnuð klukkan tvö í dag og stendur út þrettándann. Á Þjóðminjasafninu er jafnframt fjölbreytt aðventudagskrá sem vert er að vekja athygli á en skemmtanirnar eru allar ókeypis. Má þar nefna jólaratleiki, sýningar og árlega skemmtun með Grýlu og Leppalúða. Hún verður haldin þann 7. desember og bíða margir hennar með eftirvæntingu. Grýla og Leppalúði munu skemmta ásamt Jóhönnu Guðrúnu Jónsdóttur söngkonu og hefst dagskráin klukkan 14. Jólasveinarnir koma svo í safnið hver af öðrum frá og með 12. desember klukkan 11 dag hvern.