Ó María, mig langar heim…

Ég er íslenskur læknir sem býr og starfar í Svíþjóð. Um daginn dreymdi mig dálítið furðulegan draum. Hann byrjaði ansi vel. Ég var nefnilega að flytja, ásamt eiginkonu minni og dóttur, til baka til Íslands. Ég var sem von er mjög spenntur fyrir því að missa ekki lengur af stúdentsveislum, stórafmælum og öðrum gæðastundum í fjölskyldunni og fyrir því að taka þátt í endurreisn íslensku heilsugæslunnar.

Þegar heim var komið bretti ég upp ermarnar. Já, já, vissulega sveið dálítið að fólk væri annaðhvort orðið heilbrigt eða dáið þegar það loksins komst að hjá mér, en hey, ég var kominn heim!

Svo komu mánaðamót og fyrsta íslenska launaumslagið kom. Þá uppgötvaði ég að launin mín höfðu lækkað um helming frá Svíþjóð1 – og þrátt fyrir það lendi ég í samsvarandi skattþrepi, borga sömu skattaprósentuna.2 Æ, hugsaði ég, þetta er allt í lagi, nóg hefur sá sér nægja lætur. Að minnsta kosti virtust barnabæturnar jafnháar. Svo fattaði ég að íslensku barnabæturnar eru greiddar á þriggja mánaða fresti, en ekki mánaðarlega.3

Nú jæja, svo fórum við hjónin að leita að húsnæði. Fundum fallegt hús sem kostaði það sama og húsið okkar í Svíþjóð. Nema við uppgötvuðum að afborgunin af íslensku húsnæðisláni fyrir sömu upphæð og til jafnlangs tíma er 238 þús. í stað 120 þús. á mánuði.4

Næst fórum við að huga að leikskóla fyrir heimasætuna. Í Svíþjóð komast börn að á leikskóla 12 mánaða og ef sótt er um með fjögurra mánaða fyrirvara er sveitarfélagið skyldugt til að útvega pláss. Okkur var vissulega útvegað pláss – á biðlista…

Þegar hér var komið sögu var draumurinn farinn að breytast í martröð. Það kom sífellt betur í ljós að kerfið sem ég var orðinn hluti af gat ekki veitt ásættanlega heilbrigðisþjónustu. Vinnuálagið var mun meira en góðu hófi gegndi. Tæki og tól voru gömul og ónýt. Auk þess hafði fjárhagur heimilisins hrunið.

Svo vaknaði ég og hef ekki fundið fyrir heimþrá síðan.

Íslenskir læknar hafa haft lausa samninga síðan í febrúar. Ríkið bauð 2,8% hækkun launa, sem læknar höfnuðu umsvifalaust. Deilan er nú komin til Ríkissáttasemjara.

Ef ekki kemur til verulegra launahækkana í komandi kjarasamningum mun það að starfa sem læknir á Íslandi halda áfram að vera draumur, en ekkert meira en það.

1 Ég sem sérnámslæknir í Svíþjóð fæ 671.200 kr. á mán., sérfræðingur 1.090.700 kr. Á Íslandi fengi ég 423.532 kr. í núverandi stöðu sem sérnámslæknir á þriðja ári eftir útskrift úr læknadeild, en 686.069 kr. eftir að sérnámi lýkur (allar íslensku tölurnar innihalda umsamda fasta yfirvinnutíma og í tilfelli sérfræðilæknis umsamda launauppbót vegna helgunar við einn vinnustað).

2 Skv. reiknivél á rsk.is fær unglæknir á Íslandi 302.586 af 423.532 (71,4%) útborgað, en í Svíþjóð eru samsvarandi tölur 469.706 af 671.200 (70%).

3 Skv. reiknivél á rsk.is fengjum við u.þ.b. sömu upphæð á þriggja mánaða fresti á Íslandi og við fáum mánaðarlega hér.

4 Skv. reiknivél á arionbanki.is og sömu forsendur og upphæðir notaðar og í sænska húsnæðisláninu okkar, jafnafborganalán til 30 ára.