Inn um bakdyrnar

Fyrir rétt rúmum tvö þúsund árum fyrirskipaði Ágústus keisari að skrásetja skyldi alla heimsbyggðina. Meðal þeirra sem þurftu að taka sig upp vegna þessa voru María mey og Jósef. Þau héldu frá Nasaret til Betlehem þar sem sagan segir að Jesús hafi fæðst. En hvað skyldi þessi skrásetning hafa kostað þau Maríu og Jósef?

María mun hafa ferðast á asna en reikna má með að ferðin hafi gengið hægt vegna þess hve langt hún var komin á leið. Samkvæmt grófum útreikningum ætti það að hafa tekið um það bil viku hvora leið. Líklega hafa þau gist í fjárhúsinu í að minnsta kosti viku. Það þýðir að greiða hefur þurft fyrir fæði í þrjár vikur og gistingu í eina en engan ferðakostnað því asnann áttu þau fyrir og Jósef ferðaðist um á tveimur jafnfljótum.

Ég ætla mér ekki að finna út matar- og leiguverð árið sem Jesús fæddist. Þar sem ég er námsmaður leyfi ég mér hins vegar að miða við þann taxta sem LÍN hefur komið sér upp fyrir matar- og húsnæðiskostnað námsmanna. Það gera þá 33.841 kr. í mat og 21.478 kr. í gistingu. Í heildina er það 55.319 kr. á mann fyrir þessa miklu skrásetningarför þeirra sem spannaði þrjár vikur og 120 km.

Hefðu þau hins vegar skráð sig í nám við Háskóla Íslands árið 2014 hefði það kostað þau 75.000 kr. á mann eins og stúdentar fengu að kynnast 4. júlí síðastliðinn. Kostnaður við skráningu í HÍ er því hærri en allur reisukostnaður Maríu og Jósefs; á skrásetning í Háskóla Íslands að kosta meira en skrásetning fyrir tvö þúsund árum?

Ein skráning á fimm daga fresti

Reiknað er með að tekjur HÍ af skrásetningu nemenda verði heill milljarður; þúsund milljónir. Milljarður ætti að nægja til að ráða tæplega 4.300 skrifstofumenn á launataxta VR í einn mánuð eða um 360 ársstörf. Ef þessir 360 starfsmenn gerðu ekkert annað en að skrá nemendur í nám við Háskóla Íslands í heilt ár myndi það þýða að hver starfsmaður skráði einn nemanda á fimm daga fresti.

Fyrir þremur árum var skrásetningargjaldið ekki nema 45.000 kr. Það er þó mikið miðað við menntaskólana því MH virðist til dæmis geta skráð sína nemendur fyrir 6.000 kr. á önn. Er svo miklu meira verk að skrá nemanda í háskóla en í menntaskóla að það réttlæti 625 prósenta mun?



Skólagjald eða skrásetningargjald?

Í ár var gjaldið hækkað upp í 75.000 krónur en skorið var niður í fjárframlögum til HÍ á móti. Hvert rennur svo skrásetningargjaldið? Jú, stór hluti skrásetningargjaldsins fer í rekstur kennslusviðs og deildarskrifstofa, kostnað af aðstöðu og stjórnun ásamt skipulagningu kennslu og prófa. Þessir liðir eru ekki annað en almennur rekstrarkostnaður skólans og því verður að draga þá ályktun að í raun sé gjaldið skólagjald en ekki skrásetningargjald.

Á Íslandi hefur lengi verið samstaða um að allir eigi að geta sótt sér menntun óháð efnahag og að ekki skuli taka gjald fyrir menntun. Ef menntamálaráðherra ætlar að breyta grundvallargildum menntastefnunnar, þá er lágmark að fram fari upplýst umræða um breytinguna í stað þess að henni sé smyglað bakdyramegin inn.