Yellowstone, heilög vé. Ísland, virkjanasvæði

Á afmælisráðstefnu Ísor í haust hélt einn af fremstu jarðvarmavirkjanasérfræðingum Bandaríkjanna erindi um fyrirhugaða nýtingu jarðvarmans þar í landi.

Hann benti á korti á mikinn fjölda fyrirhugaðra virkjanasvæða í landinu sem merkt voru með litlum blettum og rakti stöðu þessara mála vestra.

Í miðju erindi benti hann eitt augnablik á risastóran eldrauðan blett í Wyoming og sagði: „Hér er langmesta samanlögð jarðvarma- og vatnsorka í allri Norður-Ameríku. Þetta er Yellowstone, en þar verður ekki snert við neinu, því þetta eru heilög vé.“

Í vandaðri erlendri handbók um 100 mestu undur veraldar, þar af fjörutíu náttúruundur, er hinn eldvirki hluti Íslands á blaði sem eitt af sjö mestu náttúruundrum Evrópu og annað af tveimur á Norðurlöndunum, sem komast á blað.

Í Norður-Ameríku komast hin heilögu vé Yellowstone hins vegar ekki á blað í þessari bók. Þó er þessi níu þúsund ferkílómetra bandaríski þjóðgarður og svæði í kringum hann, sem er álíka stórt og allt Ísland, friðað fyrir öllum borunum eða raski vegna hugsanlegra virkjana. Hver sú stofnun eða fyrirtæki í Bandaríkjunum sem myndi voga sér að impra á því að snerta við Yellowstone yrði talin gengin af göflunum.

Í Yellowstone eru stórir óbeislaðir fossar og tíu þúsund hverir á mörgum stórum hverasvæðum og sjálfsagt væri hægt að reisa þar tugi stórvirkjana og búa til blá lón, gul lón, rauð lón og græn lón til að baða sig í.

Allt yrði það gert með rökum um „atvinnuuppbyggingu og sátt milli virkjana og friðunar“ af því að þetta tvennt fari svo vel saman.

Gereyðingarhernaður

Í ljósi þess að í fyrrnefndri bók um mestu undur veraldar kemst Yellowstone ekki á blað eins og hinn eldvirki hluti Íslands má nærri geta hvað væri búið að gera þarna vestra ef þar réðu ferðinni menn með sama hugsunarhátt og hafa ráðið ferðinni hér á landi og sækja nú í sig veðrið sem aldrei fyrr. Samanburðurinn á hugsunarhætti okkar og Bandaríkjamanna er sláandi, svo ekki sé meira sagt.

Halldór Laxness nefndi það hernaðinn gegn landinu, fyrir 44 árum, en miðað við altæka sókn í alls 122 virkjanir að meðtöldum þeim sem þegar eru komnar hér á landi, myndi hann líklega nota orðið „gereyðingarhernað“ nú.

Síðustu 140 ár hafa allir Bandaríkjaforsetar, 27 að tölu, staðið vörð um hin „heilögu vé Yelllowstone“ á sama tíma og þeir Íslendingar sem dirfast að andæfa virkjanaæðinu hér á landi eru kallaðir „öfgamenn, sem eru á móti rafmagni, á móti atvinnuuppbyggingu og vilja fara inn í torfkofana á ný“.

Framleiðir þjóðin þó nú þegar fjórum til fimm sinnum meira rafmagn en hún þarf til eigin nota en samt er talin knýjandi nauðsyn að þessi tala verði minnst tvöfölduð og hækkuð upp í það að framleiða meira en tíu sinnum meira rafmagn en við þurfum sjálf.

Þrýst er á um þetta og lagningu sæstrengs til Skotlands til þess að við Íslendingar „björgum Evrópu í orkuvanda hennar“ og verðum „Bahrein norðursins“ og moldríkir stjórnendur orkuverðs í Evrópu í krafti „gífurlegrar orku“. Þegar tölurnar eru skoðaðar kemur samt í ljós að með því að fórna öllum samanlögðum náttúruverðmætum Íslands fyrir virkjanir muni það aðeins gefa langt innan við 1% af orkuþörf Evrópu!

Það er kominn tími til að við Íslendingar förum loks að átta okkur á því hvað er raunverulega í húfi. Um er að ræða ómetanleg náttúruverðmæti á heimsvísu, sem við núlifandi landsmenn eigum ekki, heldur höfum að láni frá afkomendum okkar og ber siðferðileg skylda til að varðveita fyrir komandi kynslóðir og mannkyn allt.