Eins og við hefðum alltaf þekkst

Kristín S. Bjarnadóttir og Sóley María Hauksdóttir eru brosmildar þrátt fyrir að vera ósofnar eftir margra klukkutíma ferðalag þegar þær hitta blaðamann. Planið var að hvílast á fluginu á leiðinni heim enda um næturflug frá Bandaríkjunum að ræða og fyrir lá að keyra heim í Eyjafjörðinn í framhaldinu en einn farþeginn féll í yfirlið um borð og það kom í hlut Kristínar, hjúkrunarfræðingsins, að hlúa að farþeganum á leiðinni heim.

Hjálpsemi og náungakærleikur mæðgnanna er einmitt ástæða ferðalagsins yfir hafið.

„Þetta byrjaði allt þegar ég sá viðtal við Geir í Kastljósinu árið 2007. Margir spyrja mig af hverju ég sé að þessu, af hverju er ég að gera þetta fyrir ókunnugan mann en viðtalið var átakanlegt, þarna eru framin mannréttindabrot alla daga og þetta sat í mér. Ég hugsaði strax að þennan mann vantaði meiri mannlega tengingu út fyrir múrana og sem betur fer voru fleiri en við sem brugðust við,” segir Kristín.

Sjö ár eru síðan hún og fjölskylda hennar hófu bréfaskipti við Geir Gunnarsson, íslenskan mann sem hlaut tuttugu ára dóm fyrir alvarlega líkamsárás. Geir situr í Greensville-fangelsinu í Virginíufylki og hefur afplánað 16 ár af dómnum. Nítján mánuðir eru eftir en þá snýr Geir aftur til Íslands enda óheimilt að dvelja lengur í Bandaríkjunum.

„Geir er löngu búinn að taka út sína refsingu og er breyttur maður í dag, hann er hlýr og gefandi maður með erfiða reynslu.”

Strangar öryggiskröfur



Eftir margra ára bréfskrif hittu þær mæðgur Geir í fyrsta skipti fyrir viku. 

Ferðalagið var skipulagt í þaula og búið var að fá undanþágu fyrir mæðgurnar að heimsækja Geir í fangelsið tvo daga í röð. Þær gistu hjá móður Geirs, Guðrúnu Thorisson, og láta vel af dvölinni. Bróðurdóttir Geirs, Shelby Thorisson, var einnig með þeim en þær Sóley María eru jafnaldrar og hafa verið pennavinkonur síðustu misserin. 

„Við smullum strax allar saman og nutum samverunnar, vel og innilega.”

Allar fjórar heimsóttu þær Geir í fangelsið saman, heimsókn sem að þeirra sögn var tilfinningarússíbani. 

„Við vorum bæði spenntar fyrir að hitta Geir en örlítið kvíðnar yfir því hvað tæki á móti okkur í fangelsinu sjálfu,“ segir Sóley María sem þurfti að fjárfesta í víðum buxum vegna heimsóknarinnar en gestir þurfa að fylgja ströngum reglum varðandi fataval og framkomu innan veggja fangelsisins. 

„Það var alveg ótrúlegt að koma í fangelsið, í þá auðn og mannlegan kulda sem þar er. Ég var stöðvuð í fyrsta öryggistékkinu af fimm og var látin fara út peysunni,“ segir Kristín.

„Síðan var ég gagnrýnd fyrir að það sæist í berar axlirnar á mér. Fleiri öryggisverðir voru kallaðir til og stóðu yfir mér hristandi hausinn. Ég benti þeim ítrekað á það augljósa, að ef ég fengi að vera í peysunni þá sæist ekki í axlirnar. Að lokum var yfirmaður kallaður til og útskýrði fyrir mér að ég hefði haft peysuna þannig að hún væri meira eins og jakki en ekki peysa, því hún hefði ekki verið rennd alveg upp í háls þegar ég sást koma í henni utan af plani. Ég varð að lofa að hafa peysuna rennda upp í höku allan tímann og aldrei koma svona aftur. Þau Guðrún og Geir höfðu varað okkur við duttlungunum þarna, sem snúast um að sýna vald sitt þannig að þetta kom okkur ekki á óvart."

Langþráður hittingur



Þær mæðgur játa því að salurinn sem þær hittu Geir í líkist því sem sjá má í bandarískum bíómyndum. Stólar og lág borð úr plasti í stórum sal þar sem fangar sitja og taka á móti gestum.

„Þetta er til að koma í veg fyrir að eitthvað gerist milli fanga og gesta undir borði. Þess vegna eru borðin bara upp að hnjám,“ segir Sóley María. 

Stundin þegar þau hittust loksins er þeim öllum ógleymanleg og einkenndist af tærri gleði og væntumþykju. Geir sagðist hafa lifað á tilhugsuninni um heimsóknina síðustu mánuði. Fyrri heimsóknin varði í sex klukkustundir og daginn eftir náðu þær að dvelja hjá honum í fimm og hálfa klukkustund. 

„Það var eins og við hefðum alltaf þekkst. Geir var mjög einlægur og innilegur. Þó hann hefði sagt okkur frá kvöldinu örlagaríka í bréfum áður, hafði hann þörf fyrir að fá að fara í gegnum það með okkur aftur, fullur iðrunar og svo innilega meðvitaður um að ekkert væri hægt að taka til baka. Hann var hógvær og sagðist stundum efast um að hann ætti skilið þá hjálp sem hann fær frá fjölskyldu og vinum. Það er mikill einmanaleiki í fangelsinu og margar óskrifaðar reglur. Það er engum treystandi og engin augnsambönd mynduð,“ segir Kristín. 

Mikil þörf fyrir einkalíf



Geir hlakkar til að öðlast frelsið og geta búið einn þegar hann losnar enda er hann aldrei einn í fangelsinu og alls staðar hávaði, meira að segja í heimsóknarsalnum var kliðurinn yfirþyrmandi.

Eftir að hafa búið við þær aðstæður í 16 ár, í klefa með tveimur rúmum og klósetti við rúmið er þörfin fyrir einkalíf orðin mikil. Lífið innan veggja fangelsisins er orðið bærilegra fyrir Geir núna þegar hann sér fyrir endann á dvölinni. Hann hefur láglaunavinnu á lagernum og er búinn að klára tveggja ára grunnnám í viðskiptafræði.

Þær mæðgur segjast ríkari eftir að hafa hitt Geir og hefur Sóley verið beðin um að halda fyrirlestur í skólanum sínum, Brekkuskóla á Akureyri. Og Geir bað fyrir skilaboð til unglinganna: „Aldrei brjóta af ykkur, aldrei lenda í fangelsi.“

„Samfélagið hefur líka breyst heilmikið síðan Geir var dæmdur, eins og til dæmis tölvunotkun. Geir kann lítið á tölvur og internet, enda ekki haft aðgang að slíku. Það er því gleðilegt að hann hefur nú hafið tölvunámskeið sem hluta af undirbúningi fyrir að losna út á næsta ári. Geir hlakkar annars mest til litlu hlutanna, að geta gert allt þegar hann vill, rétt eins og bara að opna dyr sjálfur, hann hefur ekki opnað dyr í 16 ár,“ segir Kristín en þær mæðgur verða meðal fjölskyldu og vina sem verða Geir til stuðnings þegar hann kemur til Íslands á næsta ári. 

„Nú förum við á fullt að undirbúa heimkomuna. Hann á náttúrulega ekkert, ekki einu sinni föt. Þegar hann var dæmdur var hann 25 ára gamall og margt hefur breyst.”

Fyrir velunnara Geirs hefur verið stofnaður styrktarreikningur til að undirbúa heimkomu hans. Guðrún, móðir Geirs, og Stella Friðgeirsdóttir, frænka hans, fara með prókúru. 

Reikningsnúmer: 515-14-612840 Kennitala: 630307-0900