Að bæta lífskjörin? Ekkert mál

Í skýrslu Seðlabankans um valkosti í gjaldmiðilsmálum1) kemur fram að þó finna megi tilvik þar sem krónan hefur gagnast til að draga úr efnahagsáföllum þá er myntsvæðið okkar það lítið að í raun stuðlar krónan að óstöðugleika og dregur úr atvinnuframboði.

Seðlabankinn kemst að þeirri niðurstöðu að „við evruaðild mun landsframleiðsla aukast um 1,5-11%, eða um 65-179 ma.kr. á ári“. Ávinningurinn í lífskjörum verður mun meiri, trúlega um 20-30%. Þetta gerist með því að meðallaun hækka og verð vöru og þjónustu lækkar og vextir lækka. Það verður því talsvert meira til skiptanna hjá heimilunum þegar við erum búin að kaupa sama magn af vörum og þjónustu og greiða af lánum. Við getum nýtt þann afgang til að lækka skuldir, draga úr yfirvinnu og njóta frístunda. Þegar á allt þetta er litið gerir þetta a.m.k. 20-30% í lífskjörum.

Allar helstu atvinnugreinar í landinu njóta evrunnar með því að fjármagnskostnaður lækkar, verðtrygging verður óþörf, fjármagnshöft hverfa og til kemur stöðugleiki. Lítum á áhrif evrunnar á einstakar atvinnugreinar:

1. Sjávarútvegurinn býr við minni tekjusveiflur en áður vegna aflamarks og þarf ekki gengisfellingar með krónu.

2. Orkuframleiðsla og orkufrekur iðnaður. Best er að tekjur séu í sömu mynt og útgjöld. Lækkun krónu veldur vanda fremur en hitt sbr. vandræði Orkuveitu Reykjavíkur.

3. Ferðaþjónusta gefur út verðskrár í evrum og dollurum. Gengisáhætta minnkar og ferðamönnum fjölgar með lægra verði vöru og þjónustu.

4. Skapandi greinar og hátækniiðnaður, fyrirtæki eins og Össur, Marel, Íslensk erfðagreining, kvikmyndagerð, tónlistarmenn og hugbúnaðargerð. Fjármagnshöftin koma illa við þessar greinar. Svona fyrirtæki fara síður úr landi, nýfjárfesting vex verulega.

5. Bankarnir hagnast á stöðugleika og minni gengisáhættu. Við fáum erlenda banka hingað til að keppa við okkar banka, ekki síst ef Ísland fær aðild að hinu nýja bankasambandi. Erlendir bankar minnka hættu á krosseignartengslum og samþjöppun eignarhalds í bankarekstri sem var einn helsti vandinn fyrir hrun. Fjármagnskostnaður á Íslandi mun lækka um tugi ef ekki hundruð milljarða króna á ári. Fyrir skuldugri heimili mun lækkun vaxta og vöruverðs nema um 50 til 100 þús. kr. á mánuði sem er 10-20% af útgjöldum þeirra.

6. Verslun og netviðskipti verða ódýrari og einfaldari í sama gjaldmiðli. Þetta lækkar verð vöru og þjónustu og úrvalið eykst.

7. Landbúnaðurinn hagnast á evrunni því flytja þarf inn flest aðföng svo sem áburð og tæki en útflutningur er lítill.

Kjarasamningarnir

Mikilvægt er að ljúka aðildarviðræðum að Evrópusambandinu og búa í haginn fyrir upptöku evru. Núverandi stjórnarflokkar standa enn ekki við kosningaloforð um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðnanna.

Aðilar að kjarasamningum standa frammi fyrir þeim vanda að krónutöluhækkanir launa bæta ekki kaupmáttinn. Nú eru um ¾ landsmanna á því að rétt sé að ljúka aðildarviðræðunum. Því miður tekur nokkur ár að fá fram ávinninginn af ESB og evruaðild. Strax ætti að opna á tollfrjálsan innflutning landbúnaðarafurða sem bætir hag heimilanna um 5-10%. Ofurtollar og innflutningsbönn á nauðsynjavöru eru glórulausir gagnvart efnaminni heimilunum í landinu. Kröfur til stjórnvalda í þessum samningum ættu því að vera þessar:

1) Opnað verði á tollfrjálsan innflutning landbúnaðarafurða.

2) Haldin verði þjóðaratkvæðagreiðsla samhliða sveitarstjórnarkosningunum í vor um hvort halda eigi áfram samningaviðræðum við Evrópusambandið.

Samtals munu þessir tveir liðir bæta hag heimilanna líklega um 25% til 40% þegar allt er komið fram. Að sjálfsögðu fylgja aðild að Evrópusambandinu ýmsir fleiri kostir og gallar. Þjóðin mun taka afstöðu til þess þegar fram líða stundir.

Með von um góða samninga sem bæta lífskjörin varanlega.

Tilvísanir:

1) Seðlabanki Íslands. Sérritið: Valkostir Íslands í gjaldmiðils- og gengismálum



Lesendur Vísis geta sent inn greinar á ritstjorn@visir.is. Greinunum þarf að fylgja mynd af höfundi.