Gull og silfur vellur upp úr hverastrýtum

Norskir jarðvísindamenn telja að mikil verðmæti í málmum sé að finna á Atlantshafshryggnum norður af Íslandi og segja að hverastrýtur á hafsbotni skili af sér eðalmálmum eins og gulli og silfri. Málmsérfræðingur Orkustofnunar segir slík dæmi í borholum á Reykjanesi og telur afar brýnt að Íslendingar efli þekkingu sína á þessu sviði.

Grein sem vísindamenn við tækni- og náttúruvísindaháskólann í Þrándheimi birtu fyrir jól hefur vakið athygli norskra fjölmiðla. Á Atlantshafshryggnum í lögsögu Noregs norðan Íslands áætla þeir verðmæti málma upp á 430 milljarða norskra króna, eða sem nemur átta þúsund milljörðum íslenskra króna. Atlantshafshryggurinn liggur einnig í lögsögu Íslands.

Bryndís Guðrún Róbertsdóttir, land- og jarðfræðingur, er verkefnisstjóri hagnýtra jarðefna hjá Orkustofnun. Í viðtali við Stöð 2 segir hún það alveg möguleika að mikil verðmæti geti legið í málmum umhverfis Ísland. Sérstaklega þurfi að skoða það fyrir norðan land. Hún segir þetta framtíðarverkefni en brýnt sé að Íslendingar efli samstarf við nágrannaþjóðir um málmrannsóknir. 

„Þar er samstarf við Norðmenn mjög fýsilegt því að þeir leggja gríðarlega áherslu á umhverfismál, bæði við rannsóknir á landi og á hafsbotni,” segir Bryndís. Hún segir að efla þurfi þekkingu innanlands á þessu sviði. „Okkur bara vantar fólk með sérfræðimenntun, að mennta nýtt fólk í þetta. Við erum náttúrlega líka að horfa á nágrennið við Grænland.” 

Rannsóknir Norðmanna beinast meðal annars að hverastrýtum, svokölluðum black smokers, en þeir segja að þar falli út gull og silfur, kopar og kóbalt, sink og blý.

„Við höfum þetta uppi á landi á Reykjanesi, það sem við getum kallað black smokers. Ég heyri það að Norðmennirnir hafa mjög mikinn áhuga á að skoða það fyrirbæri hjá okkur. Þannig að ég held að við séu svolítið einstök í því,” segir Bryndís. Málmmyndanir komi upp í borholum á Reykjanesi og sjáist í pípum. „Og valda bara útfellingum og vandræðum þar. En þar hefur Vigdís Harðardóttir verið að skoða gull og silfur og fleiri málma. Þannig að við höfum þetta bara uppi á landi.” 

-Þannig að borholurnar eru að skila upp eðalmálmum? 

„Já, já. Þetta er þægilegt í vinnslu hér uppi á landi á meðan menn eru að glíma við hafsbotninn.” Frægar hverastrýtur á botni Eyjafjarðar segir hún hins vegar „white smokers", og þar sé ekki að koma upp gull.

Bryndís segir þetta áminningu um að Íslendingar tryggi réttindi sín á landgrunninu. „Við eigum að herða okkur í hafréttarmálum.”