Erfitt að kveða nasismann í kútinn

Bræðurnir og rithöfundarnir Illugi og Hrafn Jökulssynir fást nú við að uppfæra fræga bók sína Íslenskir nasistar. Bókin kom út fyrir um 25 árum, en það var Tákn sem þá gaf út, og hefur verið algerlega ófáanleg um árabil. Fréttatíminn greindi frá þessu í morgun.

Þagnarmúr um íslenska nasista

Illugi segir í samtali við Vísi, spurður um hvernig standi á þessum áhuga á nasistum, að það sé bara eins og gengur, menn fá áhuga á því sem þeir fást við.

„Á þeim tíma þegar bókin kom út ríkti enn mjög mikil þöggun um íslenska nasista, þótt Ásgeir Guðmundsson sagnfræðingur hafi reyndar verið byrjaður að rjúfa þá þöggun aðeins. En það var merkilegt hve mikill þagnarmúr hafði verið reistur um þennan þátt sögunnar og að fólk skyldi til dæmis vita næstum ekkert um þá stórmerkilegu staðreynd að sonur forseta Íslands hefði verið í SS-sveitum Þjóðverja á stríðsárunum. Eða að Íslendingi hefði að kröfu íslenskra stjórnvalda verið sleppt við refsingu í Noregi fyrir samvinnu við þýsk hernámsyfirvöld,“ segir Illugi. Hann segir að samvinnan við Hrafn, litla bróður sinn, á sínum tíma hafa verið óaðfinnanleg og árangursrík en Hrafn kom að verkinu þegar stefndi í óefni vegna tímahraks. En aftur að nasistunum íslensku.

Margir létu aldrei af trúnni

„Flestir íslenskir nasistar gengu til liðs við þessa stefnu áður en ljóst varð hve grimmilegt og miskunnarlaust fyrirbæri var þarna á ferðinni, og flestir sögðu líka skilið við nasismann þegar það fór að koma í ljós. En einhverjir létu aldrei af trúnni.“

Bræðurnir vinna nú að endurritun bókarinnar en þeir segja að þrátt fyrir að þeir hafi á sínum tíma komist yfir mikið magn upplýsinga þá hafi eitt og annað komið upp úr dúrnum á þeim 25 árum sem liðin eru frá því að bókin kom út. Og þeir kalla eftir upplýsingum um íslenska nasista.

Merkilegt tímabil sögunnar

„Þetta er merkilegt tímabil sögunnar, auðvitað sorglegt að einhverjir Íslendingar skyldu villast inn í þennan hugarheim, en að sumu leyti réðist það af tíðarandanum. Það má segja að þekking okkar á þessum tímum verði okkur alltaf viðvörunarmerki.“

Illugi lætur það liggja á milli hluta hvort það sé eitthvað í tíðarandanum nú sem kallar á að bókin komi fram aftur nú.

„Við sjáum það í Evrópu og víðar að þar hefur ekki tekist að kveða ný-nasisma í kútinn, þótt ótrúlegt megi virðast. Þekking á fyrirbærinu er því alltaf nauðsynleg. Ef þú átt við hvort ég telji að einhver nasismi sé í uppsiglingu á Íslandi núna, þá er fjarri því. Sem betur fer. En við þurfum alltaf að hafa augun opin - það bjóst heldur enginn í Þýskalandi við því á sínum tíma að þjóðin yrði auðveld frá fyrir svo viðurstyggilega múgsefjun sem fólst í nasismanum.“