Deila um mörk friðlandsins

„Þetta er mjög afhjúpandi leið sem ráðherrann velur þarna, hann er í raun og veru að draga línu sem mynduð er að ósk Landsvirkjunar og það er ekki verkefni umhverfisráðherra hvers tíma að búa til einhvers konar hlaðborð fyrir orkufyrirtækin,“ segir Svandís Svavarsdóttir, fyrrverandi umhverfisráðherra, í samtali við Fréttablaðið um ákvörðun Sigurðar Inga Jóhannssonar umhverfis­ráðherra að breyta friðlýsingarskilmálum Þjórsárvera sem gerir framkvæmd Norðlingaölduveitu mögulega.

Mörk friðlandsins verða dregin í kringum lónið, svo veitan falli utan við friðlýsta svæðið.

Sigurður Ingi segir að síðan menn byrjuðu að berjast fyrir friðun Þjórsárvera hafi orðið almenn sátt um hana. Þá snerust átökin um það hvort Norðlingaölduveita væri inni í skilgreindu svæði sem hétu Þjórsárver eða fyrir utan en sú umræða hefur aldrei verið kláruð.

„Svandís teiknaði stækkun friðlandsins í Þjórsárverum langt út fyrir það sem menn almennt kalla Þjórsárver,“ segir Sigurður Ingi í samtali við Fréttablaðið.

Hann segir að þar gæti því átt í framtíðinni eftir að skilgreina nýja orkukosti sem yrðu þá metnir af verkefnisstjórn verndar- og orkunýtingaráætlunar.

Sigurður Ingi Jóhannsson umhverfisráðherra hefur látið hafa eftir sér í fjölmiðlum, að í umræðu um ákvörðun hans að færa mörk friðlandsins í kringum lón Norðlingaölduveitu, sé ruglað saman verndun Þjórsárvera og einhverjum hugsanlegum virkjanakostum neðar í Þjórsá í framtíðinni.

Þóra Ellen Þórhallsdóttir grasafræðingur var formaður fyrsta faghópsins sem mat verðmæti svæðanna og síðan áhrif einstakra virkjana á náttúru og menningarminjar. Hún segir í samtali við Fréttablaðið aldrei hægt að ná fullkominni sátt um rammaáætlun.

„Þarna náðist málamiðlun þar sem verið var að móta stefnu til langrar framtíðar og vegnir saman mismunandi kostir í landnýtingu,“ segir Þóra Ellen.

„Þess vegna gengur það alls ekki upp að mínu mati að svæði sem búið er að skipa í verndarflokk sé samt sem áður mögulegt svæði til orkunýtingar. Eftir að búið er að nýta land til orkuvinnslu er búið að fórna möguleikanum á náttúrunýtingu svæðisins og ef það á að gera þetta endalaust þá blasir það við að á endanum yrði ekkert eftir,“ segir Þóra.

Hún segir að þó það komi fram einhver breytt útfærsla á virkjanahugmynd á þessu svæði þá skipti það engu máli fyrir þá ráðstöfun sem áður hefur verið gerð með því að setja svæðið í verndarflokk.

„Þar eru það náttúruverndarverðmætin en ekki orkuverðmætin sem eru grundvöllur þess að svæðið er sett í verndarflokk,“ segir Þóra Ellen. Hún segir einnig að fossarnir í Þjórsá hafi verið metnir sérstaklega til verðmæta og þeir verði fyrir miklum áhrifum ef af þessari framkvæmd verður.