Sá yðar er syndrómlaus er

Ég er klaufi. Eins gott að viðurkenna það. Mér tekst að fá hurðarhún upp í ermina þegar ég geng fram hjá dyrum og undantekningarlaust á ég í erfiðleikum með að opna umbúðir. Einhverra hluta vegna haga rafmagnstæki sér öðruvísi í mínum meðförum en annarra.

Flestir halda þó að ég sé laghent af því að ég er listræn, hugmyndarík og vandvirk og allt sem ég bý til er fallegt. En guð minn góður hvað ég þarf að fara í felur með þumalfingurna tíu á meðan ég bý hlutina til.

Ég stakk upp á því á facebook um daginn við góðar undirtektir að stofnuð yrðu samtök klaufa. Nokkru seinna las ég grein um stúlku sem hafði verið greind með syndróm sem lýsir sér meðal annars í „leti og klaufaskap“.

Vá, þetta er lýsingin á mér, hugsaði ég þó að mitt syndróm sé langt frá því að vera á eins alvarlegu stigi og hennar. Í greininni er lýst hvernig stúlkan hefur stöðugt orðið fyrir aðkasti vegna einkenna sinna. Ég þekki það, í besta lagi góðlátlegt glott á meðan verkið er tekið úr höndum manns, í versta falli skammarræður yfir að maður skuli ekki nenna að leggja á sig að læra hvernig hlutirnir virka.

Eins og ég hafi ekki reynt. Ég á ótal tossamiða þar sem ég hef skrifað nákvæmlega hvernig á að fást við hin ýmsu tæki og tól en þegar ég ætla að nota miðann hafa tækin á undraverðan hátt tekið breytingum og virka alls ekki eins og síðast.

Við erum ólík

Vísindamenn hafa víðtæka þekkingu á heilanum og almenningur er blessunarlega smátt og smátt að tileinka sér hana. Við vitum að heilar fólks vinna ekki allir nákvæmlega eins. Við erum ólík. Við þekkjum kenningar um fjölgreind sem útskýra hvers vegna manneskja getur verið afburðagreind á einu sviði og örviti á öðru. Við vitum um ýmis heilkenni sem valda hugsunum og hegðun sem engan langar að þurfa að burðast með.

Ég heyrði einu sinni taugasérfræðing orða þetta þannig að heilinn sé eins og grautur úr blönduðum ávöxtum og misjafnt sé hversu mikið af hverjum þeirra fólk fái í sína skál. Þess vegna höfum við hin ýmsu syndróm sem nú eru smátt og smátt að verða þekkt og viðurkennd undir margvíslegum erlendum skammstöfunum.

Heilar okkar eru ólíkir og þess vegna stríða sumir við alvarlegar fíknir í hugbreytandi efni og atferli, fíknir sem ekki nokkur lifandi manneskja hefur valið sér sem fylginaut í lífinu. Þess vegna hættir með tímanum heilinn í sumum að gegna hefðbundnum hlutverkum eins og að geta munað hvað gerðist í gær. Og allir reyna að fela heilkennin sín og fíknir, geð- og minnissjúkdóma. Enginn má vita af þessu, ávaxtabitarnir mega ekki fyrir nokkrun mun sjást.

Þetta er sérlega bagalegt í ljósi þess að leiðin til lausnar felst í því að viðurkenna vanda sinn og fela hann ekki. Láta aðra taka tillit til þess að maður er eins og maður er, klaufi, lesblindur, ofvirkur, fíkill eða með minnisglöp. Hvers kyns meðferð virkar margfalt betur ef fólk með ávaxtabitana í heilahvelum sínum þarf ekki að fást við fordæmingu umhverfisins á meðan það leitar að bata og betra lífi.

Ég hef ákveðið að stofna ekki samtök klaufa. Ég vil með þessari grein benda á að kannski sé búið að stofna nóg af samtökum þeirra með syndrómin, að nú sé komið að því að stofnuð verði samtök þeirra sem syndrómlausir eru. Markmið samtakanna yrði að vinna að því að allir fái eða vera eins og þeir eru – með sín syndróm eða syndrómlausir.