Feneyjarnefndin segir ýmis ákvæði flókin og samhengislaus

Mörg ákvæði í stjórnarskrárfrumvarpinu eru of óskýr og víð að erfitt getur verið að túlka þau, að mati Feneyjarnefndarinnar. Þá telur nefndin að stjórnskipanin sé of flókin í nýja frumvarpinu. Nefndin er skipuð erlendum sérfræðingum, sem hafði það hlutverk að veita umsögn um frumvarpið. Drög að ítarlegri umsögn nefndarinnar voru birt opinberlega á vef Alþingis í dag.

Feneyjarnefndin segist þó fagna þeirri tilraun sem nú sé verið að gera á Íslandi til þess að betrumbæta stjórnarskrá Íslendinga, sem byggi á lýðræði og virðingu fyrir grundvallarreglum sem Íslendingar hafi tileinkað sér, sem og menningasögulegum, stjórnskipunarlegum og lagalegum hefðum.

Feneyjarnefndin bendir á að sátt ríki um það að finna þurfi lausnir á ýmsum stjórnskipunarlegum úrlausnarefnum sem menn urðu varir við þegar efnahagsáfallið dundi yfir árið 2008. Hins vegar sé um það deilt hvort þörf sé á nýrri stjórnarskrá. Þá hafi líka verið deilt um það hvernig hin nýja stjórnarskrá varð til. Það sé ekki hlutverk Feneyjarnefndarinnar að hafa skoðun á þessum vangaveltum, en hins vegar séu líkur á því að nýtt þing muni ekki samþykkja nýja stjórnarskrá.

Í skýrslunni kemur fram að í nýju stjórnarskránni sé byggt á sömu hefðum og áður, þingbundinni stjórn, en hins vegar séu nýjungar sem settar eru inn til að auka beint lýðræði. Margar af þeim nýjungum sem gert sé ráð fyrir kunni að henta í tilteknum aðstæðum á Íslandi, en hins vegar séu margar hugmyndirnar umhugsunarverðar þegar kemur að því að túlka þær í lögfræðilegu eða stjórnskipunarlegu samhengi. Þá segir nefndin að mörg ákvæði í stjórnarskrárfrumvarpinu séu of óskýr og víð. Þetta geti leitt til þess að erfitt verði að túlka ákvæði stjórnarskrárinnar, sérstaklega þegar verið er að innleiða ný lög.

Þá segir í umsögninni að stjórnskipanin sé, samkvæmt nýja frumvarpinu, frekar flókin og án samræmis. Þetta eigi bæði við um það vald sem þrjár meginstoðir stjórnskipunarinnar hafi, það er þingið, framkvæmdavaldið og forsetinn. Jafnvægið og tengsl milli þessara þriggja meginstoða séu oft of flókin og hið sama megi segja um hið beina lýðræði sem fjallað er um í hinu nýja stjórnarskrárfrumvarpi.

Þá segir að þeir möguleikar á beinu lýðræði sem gert sé ráð fyrir í stjórnarskrárfrumvarpinu, með þjóðaratkvæðagreiðslum til dæmis, séu eflaust ágætir, en of flóknir. Þessa ferla þurfi að endurskoða bæði frá lagalegu og pólitísku sjónarmiði.