Launamisrétti og mannauðsmissir

Á Landspítala – háskólasjúkrahúsi (LSH) á sviði lyflækninga, vinna nú aðeins sex deildarlæknar við störf sem gert er ráð fyrir að þurfi 25 stöðugildi í til að sinna nægjanlega þjónustunni við sjúklinga hans. Ástæðan er áratugalöng óánægja með versnandi kjör og mikið starfsálag.

Áður voru læknar samt kyrrir heima en sú breyting hefur orðið að unglæknar hafa nú tækifæri til að fá mun betri kjör í nágrannalöndunum og það er mun minni þröskuldur fyrir því að flytja út en áður.

Kandidatar og almennir læknar (unglæknar eru þar flestir í stöðum deildarlækna) eru meðal verst launuðu háskólamenntaðra starfsstétta landins.

Séu skoðuð laun ársins 2012 út frá launaútreikningum sem ríkið gaf út, má sjá eftirfarandi um meðaltal grunnlauna. Almennir læknar fengu um 384 þ.kr. í grunnlaun en sjúkraþjálfarar, kennarar, hjúkrunarfræðingar og iðjuþjálfar fengu aðeins minna (373-378). Sér á parti í íslenskri launaniðurlægingu eru leikskólakennarar sem fengu aðeins 283 þ.kr.

Hærri en almennir læknar voru háskólakennarar (BSRB/SRH og BHM), sinfóníuleikarar og félagsráðgjafar á bilinu 404-406 þ. kr. Nokkru hærra komu svo náttúrufræðingar (423), ljósmæður (431), sálfræðingar (445) og félagsvísindamenn (450) en talsvert hærra voru lögfræðingar (467), viðskipta- og hagfræðingar (473), tæknifræðingar (485) og svo prestar, með 514 þ. kr.

Spara má tvo milljarða

Nám í háskóla er oftast 3-5 ár en læknanám er sex ár og eftir kandidatsárið hækka laun unglæknisins aðeins um 13 þ.kr. við það að fá fullt lækningaleyfi. Það er ekki nóg með að læknar eigi lengsta námið að baki, heldur er ábyrgð þeirra í starfi einna mest af öllum starfsgreinum.

Það stingur því í stúf að prestar skuli tróna á toppi listans en þeir sinna starfi sem flestar þjóðir Evrópu eru búnar að setja út af launaskrá ríkisins og yfir í einkageirann til þeirra sem hafa sérstakan trúaráhuga. Með því að fylgja því fordæmi má spara tvo milljarða á ári (laun 1,4 milljarðar og styrkir 0,6 milljarðar) og halda samt sóknargjaldakerfinu eftir sem færir kirkjunni 1,6 milljarða árlega. Það má bæta margt í heilbrigðiskerfinu með tveimur milljörðum ár hvert.

Af þessum háskólastéttum voru fimm fyrir neðan almenna lækna í launum en ellefu stéttir fyrir ofan og þar af sex stéttir með meira en 50 þ. kr. hærri laun. Með launamálin, kennslufyrirkomulagið og starfsfyrirkomulagið (tveir spítalar og fleira óhagræði) í molum er ekki að undra að unglæknar flýi land um leið og kandidatsári er lokið.

Í Danmörku fá unglæknar hærri laun en sérfræðilæknar hérlendis! Komandi blankir úr löngu námi með námslán á herðunum, er það ljóst að 60-80% hærri grunnlaun þar eru fljót að bæta upp ýmsa þá ókosti sem skapast við að flytja úr landi. Við þetta bætist að sérfræðilæknar eru ekki heldur ánægðir með þær þrengingar sem heilbrigðiskerfið hefur mátt þola og þannig sjá unglæknarnir ekki fram á ánægjulega starfsævi hér eftir sérnám. Þeir koma miklu síður aftur heim.

Þetta er eitt stórt klúður sem er verkefni laga- og framkvæmdavaldsins að leysa úr. Fólk á að fá borgað í samræmi við námslengd, námsþyngd og ábyrgð í starfi, ekki eftir gamalli goggunarröð feðraveldisins. Eðlileg laun fyrir leikskólakennara væru um 380 þ.kr. og fyrir lækni að loknu kandidatsári um 490 þ. kr.

Laun presta má fjármagna með sóknargjöldum og frjálsum framlögum sfnaðarmeðlima í stað þess að lækningatæki séu keypt með söfnunum. Ég auglýsi eftir fólki sem hefur kjark til að tala fyrir og framkvæma þessar breytingar til batnaðar á þjóðfélaginu.