Brotið á rétti umhverfisverndarsamtaka?

Með fullgildingu Árósasamningsins árið 2011 viðurkenndu stjórnvöld loks þýðingu og mikilvægi umhverfisverndarsamtaka við hagsmunagæslu í þágu ósnortinnar náttúru og umhverfisverndar á Íslandi. Skömmu síðar, eða á árinu 2012, var tekin upp í EES-samninginn tilskipun sem er ætlað að innleiða ákvæði Árósasamningsins.

Þar kemur skýrt fram að umhverfisverndarsamtök hafi ávallt hagsmuni í málum líkt og Gálgahraunsmálinu. Það kemur því eins og blaut tuska í andlit umhverfisverndarsinna að sýslumaðurinn í Reykjavík skuli nú neita að taka fyrir lögbannskröfu fernra umhverfisverndarsamtaka sem stöðva vilja framkvæmdir við nýjan Álftanesveg á þeim forsendum að þau eigi ekki lögvarða hagsmuni í málinu.

Með þessu vísar sýslumaður því á bug að Íslendingar hafi skyldum að gegna, bæði gagnvart EES-samningnum og Árósasamningnum, og viðurkennir ekki þær réttarbætur sem umhverfissamtökum voru tryggðar með þeim. Frávísun sýslumanns vekur mikil vonbrigði en er að sama skapi hvalreki fyrir fyrirtæki á borð við Vegagerðina og Landsvirkjun sem hafa takmarkaðan áhuga á því að umhverfisverndarsamtök skipti sér af framkvæmdum þeirra.

Lögbannskrafa fernra umhverfisverndarsamtaka á vegaframkvæmdir í Gálgahrauni er prófmál í náttúruvernd á Íslandi. Synjun sýslumanns hefur nú verið vísað til héraðsdóms og þar kemur í ljós hvort Íslendingar séu bundnir af gerðum samningum. Synjunin er sérlega bagaleg því hún viðheldur þeirri blekkingu að verktökum sé heimilt að framkvæma óafturkræf náttúruspjöll án þess að réttur náttúruverndarsamtaka til mótmæla sé virtur. Það bætir svo gráu ofan á svart að í Gálgahrauni eru bæði umhverfismat og framkvæmdaleyfi útrunnin.

Á meðan dómarar meta hvort brotið hafi verið á rétti náttúruverndarsinna í þessu máli efna Hraunavinir til mótmælagöngu sunnudaginn 15. september kl. 14.00. Dagur íslenskrar náttúru er mánudaginn 16. september og því eru allir náttúruverndarsinnar á Íslandi hvattir til þess fjölmenna í Gálgahraun á sunnudaginn. Einnig stendur yfir söfnun til að kosta málskostnað í þessu grundvallarmáli. Söfnunarreikningurinn er 140 05 71017, kt. 480207-1490.