Menntun er máttur – líka fyrir lögreglumenn

Dagana 4. og 5. september stendur Landssamband Lögreglumanna fyrir ráðstefnu um menntun lögreglumanna. Þetta er frábært framtak hjá Landssambandinu enda þörf umræða meðal lögreglumanna en ekki síst hjá ráðamönnun þjóðarinnar sem og samfélaginu í heild sinni. Menntun lögreglumanna hefur sjaldan verið hluti af þjóðfélagslegri umræðu á Íslandi en engu að síður er menntun þeirra samfélagslegt málefni sem snertir alla þegna landsins.

Lögreglan á Íslandi stendur sig yfirleitt með sóma en samfélagið breytist ört og samfara því vinnuumhverfi lögreglumanna. Ég tel því að aukin menntun sé mikilvægt skref fyrir lögregluna til að auka færni sína, þekkingu og getu og skila þannig faglegra starfi í flóknum samtíma auk þess sem samfélagslegar kröfur eru orðnar meiri en áður og háskólamenntun almennari. Landssamband lögreglumanna hefur haft á stefnuskrá sinni um árabil að færa menntun lögreglumanna upp á háskólastig og því er ég sammála.

Barn síns tíma

Það er óhætt að segja að Lögregluskóli ríkisins sé barn síns tíma enda hefur ekki verið vandað til menntunar né þjálfunar lögreglumanna á Íslandi um langan tíma. Skólinn býður upp á árslangt nám, að meðtalinni starfsþjálfun, en námið er forsenda þess að fá að starfa sem lögreglumaður. Kröfurnar til inngöngu, utan getu í þreki og kunnáttu í íslensku, er að hafa náð 20 ára aldri og lokið tveimur árum í framhaldsskóla, eða sem því nemur.

Það stendur þó til að breyta þessum kröfum upp í stúdentspróf, sem skýtur skökku við þar sem fáir kennarar/leiðbeinendur skólans eru með slíkt próf sjálfir. Þrátt fyrir að skólinn sé á framhaldsskólastigi eru fastráðnir kennarar/leiðbeinendur skólans lögreglumenn án kennsluréttinda. Þá er lögregluskólinn undir innanríkisráðuneytinu en ekki menntamálaráðuneytinu. Það felur í sér að skólinn fellur því ekki undir þau viðmið og þær kröfur sem gerðar eru til annarra menntastofnana hérlendis og stendur utan við þær úttektir og eftirlit sem aðrar menntastofnanir njóta.

Þá er það uggvænlegt að samfélagsleg fræðsla, forvarnir, mannréttindi og siðfræði, svo eitthvað sé nefnt, hefur ekki átt upp á pallborðið hjá skólastjórnendum sem námsefni, né hefur verið veitt fræðsla um hvernig best verður unnið með fólk sem á við vímuefnavanda og geðræn vandamál að stríða.

Íslenskt samfélag hefur breyst hratt samhliða örum hnattrænum breytingum. Í þessum hröðu breytingum mótast samfélagið upp á nýtt og gildi og viðhorf fólks breytast. Í nútímasamfélagi er einnig háskólamenntun orðin almennari og meiri kröfur eru gerðar til fólks á vinnumarkaðinum. Eðli málsins samkvæmt ættu kröfur til lögreglunnar ekki að vera minni en kröfur til annarra hópa – heldur frekar á hinn veginn, ef eitthvað er. Í þessum hraða nútímaheimi er kallað eftir aukinni sérhæfingu og dýpri samfélagslegri þekkingu en nám á framhaldsskólastigi býður upp á. Það er því mikilvægt skref að færa lögreglumenntun á Íslandi upp á háskólastig.

Ágætis rök

Lögreglunám á háskólastigi er í takt við það sem hefur verið að gerast annars staðar á Norðurlöndunum. Í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi hefur lögreglunám þegar verið fært upp á háskólastigið og útskrifast lögreglumenn eftir þriggja ára nám með Bachelor-gráðu í lögreglufræðum og í Noregi er hægt að leggja stund á framhaldsnám (master) í lögreglufræðum. Í Danmörku er verið að færa menntunina upp á háskólastigið, en þar í landi hefur hingað til verið boðið upp á metnaðarfullt þriggja ára nám.

Það er til að byrja með ágætis rök með hækkun skólastigs lögreglunáms að önnur norræn ríki hafa þegar komið því á, enda eru það löndin sem við viljum bera okkur saman við og standa jafnfætis. Því má bæta við að hjúkrunarfræðinám, kennaranám og alls konar annað starfsnám hefur á undanförnum áratugum verið fært upp á háskólastig.

Með þessari ráðstefnu um menntamál lögreglumanna verður vonandi hornsteinn lagður að betri menntun og þjálfun lögreglumanna. Vonandi sýna ráðamenn, fjölmiðlar og samfélagið málinu áhuga og tryggja brautargengi þess inn í framtíðina. Fyrir lögreglumennina sjálfa efast ég ekki um áhuga þeirra á aukinni menntun og þjálfun enda hafa þeir flestir metnað fyrir starfi sínu og vilja sinna því á sem bestan mögulegan hátt.