Risaratsjár Monge forða geimárekstrum

Franska herskipið Monge liggur nú við bryggju í Reykjavík. Þar verður skipið fram á miðvikudag á meðan birgðir eru endurnýjaðar.

Jaques Riviére, skipherra Monge, segir að skipverjar séu nú í fríi á Íslandi, en hafi verið við rannsóknir á hafinu í kringum landið að undanförnu.

Monge er svokallað mælinga- og prófunarskip en tæknilegur útbúnaður skipsins er einstakur. Á því eru til dæmis þrír gríðarstórir ratsjárdiskar, sá stærsti er 60 tonn að þyngd, firnaöflugur sjónauki, sem hægt er að nota til að skoða stjörnur, jafnvel að degi til, og geisli sem notaður er til að greina lofthita, loftraka og vind í tuga kílómetra hæð.

„Yfirleitt er okkar helsta verkefni að fylgjast með eldflaugatilraunum, en við erum hér á hafinu umhverfis Ísland til að fylgjast með mögulegum aðskotahlutum á braut um jörðu,“ sagði Riviére skipherra spurður um verkefni Monge.

Hann segir að búnaður Monge sé notaður, í samvinnu við geimvísindastofnun Frakklands, til að fylgjast með slíkum hlutum til að forða því að þeir lendi á gervihnöttum og þvílíku.

„Við fáum beiðnir um að fylgjast með ákveðnum hlut úti í geimnum og ef okkar mat er að hætta sé á að hann lendi til dæmis á gervihnetti með tilheyrandi skemmdum, er gervihnötturinn færður úr leið hlutarins. Þetta gerist svo til á hverjum degi hjá okkur.“

Sjaldgæfara er svo að stærri hlutir falli til jarðar úr geimnum, en þó hafa tvö slík tilvik komið upp síðustu mánuði. Geimvísindastofnanir heimsins nota meðal annars mælingar frá Monge til að reikna út feril og mögulegan lendingastað þeirra.

Mælitækin eru gríðarlega nákvæm og geta meðal annars greint hlut á stærð við 100 krónu pening í 800 kílómetra fjarlægð frá Jörðu, og stærri hluti í allt að 5.000 kílómetra fjarlægð.

Fátt má út af bera við slíka nákvæmnisvinnu enda er Monge sérútbúið að öllu leyti. Meira að segja litur skipsins er hugsaður í því tilliti, en hvítt dregur síður í sig sólarljós en aðrir litir og því þenst skrokkur skipsins síður út sólarmegin, en það dregur úr skekkju í mælingum.

Eftir nokkurra daga afslöppun hér á landi halda skipverjar heim á leið með viðkomu í Færeyjum. Heimahöfn Monge er í borginni Brest, en skipið er jafnan á ferð um Norður-Atlantshafið við mælingar þriðjung ársins.

thorgils@frettabladid.is