Útgerðin getur lagt meira af mörkum

Síðustu 2 til 3 ár hafa verið mjög hagfelld fyrir rekstur flestra sjávarútvegsfyrirtækja þótt afkoma sé nokkuð mismunandi eftir því hvers eðlis þau eru. Ytri aðstæður hafa á heildina litið verið hagfelldar frá árinu 2009. Þrátt fyrir miklar sveiflur á erlendum mörkuðum hefur verð á sjávarafurðum, mælt í erlendri mynt, haldist hátt í flestum afurðaflokkum. Þorskstofninn er á uppleið eftir mögur ár og eins er ástand uppsjávarfiskstofna gott en þar vegur þungt góð makríl- og loðnuveiði.

Vegna góðrar afkomu sem og skuldaúrvinnslu margra sjávarútvegsfyrirtækja horfir til betri vegar í skuldamálum sjávarútvegsins. Þannig hefur sjávarútvegurinn skapað sér svigrúm til fjárfestinga og frekari nýsköpunar og markaðssóknar. Árið 2012 mun enn frekar styrkja athafnamöguleika sjávarútvegsins og raunar hagvaxtarhorfur landsins í heild enda gæti það orðið eitt besta ár í íslenskum sjávarútvegi í langan tíma. Þetta skýrist af miklum veiðum á uppsjávarfiski, þar munar mest um loðnu og makríl.

Einnig er gert ráð fyrir auknum þorskkvóta og svo áfram háu afurðarverði á flestum sjávarafurðum.

Við þessar aðstæður er eðlilegt að gera kröfur til sjávarútvegsins um að hann skili meiru í sameiginlega sjóði landsmanna. Ríkissjóður hefur tekið á sig miklar byrðar eftir hrun við að halda innviðunum í samfélaginu gangandi. Að sama skapi hefur almenningur þurft að þola niðurskurð á opinberri þjónustu, hærri álögur og högg vegna falls krónunnar. Ekki er sanngjarnt að hann taki á sig frekari byrðar.

Framkvæmdastjóri Deloitte á Íslandi, sem jafnframt virðist vera eins konar talsmaður útgerðarmanna, telur að þær tillögur sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur sett fram um veiðigjald feli í sér ofurskattlagningu á útgerðina. Ljótt ef satt reynist. Það dró þó verulega úr trúverðugleika fullyrðinga framkvæmdastjórans að í kynningunni var reynt að ýkja upp raunálögur fyrirtækjanna. Meðal þess sem benda má á er að áhrif veiðigjalda á tekjuskattsgreiðslur, þ.e. væntanleg lækkun þeirra, er ekki metin en hún ætti til lengri tíma litið að vera 20% af veiðigjaldinu. Það er allavega ljóst að það myndi að hluta til skýra hversu há niðurstaða Deloitte er.

Auk þess er ein meginforsenda þess sem Deloitte gengur út frá að útgerðaraðilar eigi kvótann og eigi þar af leiðandi hagnað af nýtingu fiskveiðiauðlindarinnar án tillits til þess hve mikið þeir hafa lagt fram. Taka veiðigjalds sé því skattlagning hagnaðar en ekki greiðsla fyrir afnot af auðlindinni jafnvel þótt þjóðin eigi þessa auðlind í raun. Með þessu er þó auðvelt að reikna sig upp í himinhá skatthlutföll. Hið eðlilega væri að líta á veiðigjöldin sem endurgreiðslu á kostnaði og leigu fyrir heimild til nýtingar á eign sem ekki tilheyrir útgerðinni.

Ekki kom heldur fram í kynningunni hvort hún væri kostuð af LÍÚ eða útgerðarfyrirtækjum. Slíkt skiptir þó máli enda gæti einhver talið að búið væri að kosta fyrirtækið til áróðursherferðar.

Því miður hafa forsvarsmenn útgerða ekki komið með tillögur og rökstuðning fyrir því hvert eðlilegt afgjald af auðlindinni er heldur einbeitt sér að neikvæðum málflutningi. Við núverandi aðstæður er þó ljóst að verulegt svigrúm er fyrir útgerðina að greiða mun meira fyrir afnot sín af auðlindinni. Á sama tíma hefur staða flestra annarra í þjóðfélaginu veikst og því sanngirni í því að dreifa byrðunum.