Mál Dekabank gegn íslenska ríkinu fær dómsmeðferð

Um er að ræða skaðabótamál gegn íslenska ríkinu vegna mikils tap Dekabank á Glitni. Gerir Dekabank kröfu upp á 338 milljóna evra eða um 53 milljarða kr. Byggir Dekabank mál sitt á því sem hann segir fjölmörg mistök stjórnvalda, einkum Fjármálaeftirlitsins og Seðabankans fyrir hrun bankakerfisins haustið 2008.

Héraðsdómari vísaði málinu frá dómi þar sem málshöfðun Dekabank í skaðabótamáli væri ótímabær, en grundvöllur skaðabótakröfu komi ekki til álita fyrr en að loknu uppgjöri á fjárkröfu Dekabank á hendur Glitni við slitameðferð bankans.

Hæstiréttur taldi að Dekabank reisti kröfu sína á atvikum sem þegar væru að baki og að íslenska ríkið hafi ekki sýnt fram á að krafa bankans væri háð ókomnum atvikum. Eins og málið lægi fyrir væru ekki næg efni til að telja annmarka á reifun Dekabank á kröfugerð sinni slíka að ekki mætti bæta þar úr við meðferð þess eða að vörn verði svo áfátt vegna skorts á matsgerð þegar á fyrstu stigum að vísa bæri málinu frá héraðsdómi nú. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Í héraðsdómi voru reifuð rök Dekabank fyrir kröfu sinni. Þar segir m.a.: „Fyrir hrun bankanna hafi fjölmörg mistök verið gerð af hálfu stjórnvalda, einkum FME og Seðlabankans, við framfylgd löggjafar og framkvæmd eftirlits með bankakerfinu, svo og af hálfu ríkisstjórnar með því að grípa ekki til aðgerða á grundvelli fyrirliggjandi upplýsinga um hina alvarlegu stöðu bankanna.

Á grundvelli almennra reglna skaðabótaréttar beri að líta á þessi mistök sem orsakir tjóns stefnanda. Þótt ein og sér hafi mistökin ekki verið fullnægjandi til þess að leiða til tjónsins, þá hafi þau verið ómissandi þáttur í atburðarásinni sem leiddu til hruns bankanna og þar með til tjóns stefnanda.

Ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að eignast 75% hlut í Glitni gegn greiðslu 600 milljón evra hafi skort lagaheimild. Ákvörðunin hafi haft þær algerlega fyrirsjáanlegu afleiðingar að lánshæfismat Íslands og bankanna var lækkað og allar lánalínur lokuðust.

Þessi tiltekna ákvörðun, þ.e. að eignast hlut í Glitni fremur en að veita þrautavaralán, líkt og óskað var eftir, kann að hafa verið sá einstaki atburður sem mestu réð varðandi fall bankanna. Ekki einungis hafi ákvörðunina skort lagastoð heldur var hún tekin í andstöðu við ráðleggingar flestra sérfræðinga."