Þrumuguð kemst til manns

Bækur

Þór - leyndarmál guðanna

Friðrik Erlingsson

Friðrik Erlingsson sendi fyrir tveimur árum frá sér bókina Þór í heljargreipum, sem fjallaði um þrumuguðinn ungan. Samhliða bókinni var unnið kvikmyndahandrit og tölvuleikur sem munu eiga að líta dagsins ljós á nýju ári.

Nú er komin út önnur bók um Þór, Þór - leyndarmál guðanna, og þótt sagan sé framhald fyrri bókarinnar geldur lesandinn þess í engu að vera ókunnugur eldra verkinu. Í þessari sögu reynir hinn ungi hálfguð að reyna að finna sér sess meðal annarra guða í Ásgarði, en hann er ekki í guðatölu ennþá sökum æsku og vanþroska. Þór þarf að fara nokkrar krókaleiðir að því að verða maður með mönnum og má segja að sagan sé þroskasaga, í besta skilningi þess orðs - bæði Þór og lesandinn hafa breyst í bókarlok.

Sögurnar af Þór eru ekki endursögn á norrænu goðafræðinni heldur nýjar sögur af guðunum sagðar með aðstoð þekktra minna úr goðsögunum. Þetta er bráðsnjöll leið til að vinna með menningararfinn á hátt sem tryggir ferska og nútímalega sögu sem samt vísar stöðugt í fortíðina, kunnugum jafnt sem ókunnugum til gleði.

Refsing Loka er skemmtilegt dæmi um það hvernig gömul saga er poppuð upp. Eiturnaðran sem hringar sig yfir honum lætur ekki eitur dynja á andliti hans, heldur er snákurinn smámæltur mathákur að nafni Smjatti, sem hefur dálæti á úldnum og illa þefjandi mat. Hann slefar síðan linnulítið yfir bandingjann. Munnvatn þess sem hefur nýlega kjamsað á fúleggi er ógeðslegt á miklu skiljanlegri hátt en svolítið eitur, ekki satt?

Við upphaf hvers kafla er svart-hvít smámynd eftir Gunnar Karlsson. Myndirnar eru skemmtilega teiknimyndalegar og galgopalegar, eins og sagan sjálf, og eru vel þess virði að rýna í.

Sagan er löng - einar 380 síður - og kannski svolítið hæg í gang, en þegar Loki hefur hrint í framkvæmd voðalegri ráðagerð sinni hrífst lesandinn með. Fléttan er viðamikil en þó ekki svo flókin að lesandinn missi nokkurs staðar tökin á henni.

Sögumaður hefur nokkra íróníska fjarlægð á allar persónur, sem er hluti skýringarinnar á því af hverju sagan er sein í gang: Það er erfitt að samsvara sig persónu sem horft er á með þeim augum. En eftir æsilegt ferðalag í för með þrumuguðinum hefur lesandinn kannski öðlast svolitla íróníska fjarlægð á sjálfan sig, sem hlýtur að vera hverjum manni hollt.

Niðurstaða: Allt góða efnið úr goðafræðinni í nútímalegri sögu.