Fatahönnun er fag sem krefst sérþekkingar

Linda Björg Árnadóttir skrifar um fatahönnun.

Það er skemmtilegt hvað það hefur valdið miklum usla að ég skuli hafa sent Evu Maríu á RÚV tölvuskeyti um að mér þættu ákveðnir kjólar í útsendingu RÚV vera ljótir.

Ég hef til dæmis eignast fullt af nýjum vinum á Facebook og ég fékk haturssímtal frá starfsmanni RÚV. Viðkomandi starfsmaður tjáði mér það að ekki mætti segja að tíska væri góð eða vond, öll tíska væri jafn há að gæðum, aðeins væri um persónulegan smekk hvers og eins að ræða.

Í þessu viðhorfi liggur einmitt sá vandi sem fatahönnuðir á Íslandi þurfa að glíma við. Samfélagið virðist ekki skilja að fatahönnun er fag og krefst sérþekkingar sem hefur ekkert að gera með persónulegan smekk.

Á Íslandi eru miklir fordómar gagnvart fatahönnun og fagið almennt álitið kerlingaföndur og hégómi. Þess vegna vil ég prófa að máta þessa hugmynd á annarri grein t.d. bókmenntum.

Gæti fólk fallist á þá hugmynd að engar bókmenntir eru betri en aðrar? Er Laxness og Séð og Heyrt jafngott ef það er aðeins persónulegur smekkur fólks sem dæmir? Ég held ekki. Það eru að miklu leyti til sömu þættir sem gera góðar bókmenntir góðar og góða fatahönnun góða, t.d. efnistök, tækni, innsæi, þekking á faginu, heilindi og einlægni.

Þessi starfsmaður RÚV sagði mér einnig að ég gæti ekki leyft mér að hafa sterkar skoðanir á fatahönnun þar sem ég sé í kennarastöðu og megi því ekki gagnrýna.

Fólk sem þekkir til faginu og þekkir þá skóla sem eru bestir vita að þetta virkar ekki svona. Þeir skólar sem skila bestu fatahönnuðum út í fagið, til dæmis Central Saint Martins, eru með stjórnendur sem eru frægir fyrir hárbeitta gagnrýni og jafnvel dónaskap.

Luise Wilson, sem er yfir MA-námi í St. Martins og hefur komið skólanum í fremstu röð, kom til Íslands í vor til þess að vera prófdómari á útskriftarverkefnum BA-nema í fatahönnun við LHÍ. Hún fékk nýlega orðu frá Bretadrottningu fyrir framlag sitt til breskrar fatahönnunar. Hún er þekkt fyrir að liggja ekki á skoðunum sínum og við prófmatið notaði hún orð eins og „horror", „ugly" og í eitt skipti „vomit-inducing". Hennar karakter er náskyldur öðrum Bretum eins og Simon Cowell og Gordon Ramsay sem hika ekki við að gagnrýna hart og eru jafnvel með dónaskap en málið er að við trúum þeim.

Það er komin tími til á Íslandi að fólk megi opna munninn og segja sína skoðun.

Tölvuskeytið sem ég sendi Evu Maríu (og ég hefði aldrei sent ef ég hefði ekki þekkt hana í 20 ár) var hins vegar aðallega gagnrýni á gæðastjórnun RÚV. Mér hefur ekki þótt RÚV standa undir menningarlegu hlutverki sínu síðastliðin ár.

Ef við ímyndum okkur að RÚV (þ.e. sjónvarp, útvarpið er margfalt betra) væri stærðfræðingur sem hefði það hlutverk að miðla landsmönnum stærðfræði, þá hafa dæmin sem lögð hafa verið fyrir landsmenn verið þau allra einföldustu eins og 1+1=2. Ef RÚV væri metnaðarfullur stærðfræðingur myndi hann leggja aðeins erfiðari dæmi fyrir landsmenn, jafnvel þótt það þýddi að þeir þyrftu að leggja meira á sig til að skilja það.

Varðandi fréttina í Fréttablaðinu, sem ég hef reyndar ekki séð vegna þess að ég er í útlöndum, þá er það misskilningur að ég hafi verið að setja út á hár og förðun umrætt kvöld. Ég var meira að tala um ljóshærðar þulur sem oft eru frekar skrýtnar á litinn og hafa farið fyrir brjóstið á mér. Og hvernig er það, hefur RÚV aldrei ráðið dökkhærða þulu?

Er útlitið ljóshærð og með vafasaman húðlit réttasta útlit íslenskra kvenna? Hvernig væri að ráða þulu sem er af erlendu bergi brotin? Ég vil nefnilega vandaðar og fjölbreyttar ímyndir fyrir börnin mín.

Höfundur er fatahönnuður og fagstjóri við Listaháskóla Íslands.