Vegið að hagsmunum almennings

Eiríkur Tómasson skrifar um sjávarútvegsmál.

Áform stjórnarflokkanna um fyrningu aflaheimilda voru kynnt í aðdraganda alþingiskosninga sl. vor. Þau voru svo skjalfest í samstarfssamningi flokkanna að kosningum loknum. Þetta útspil er ekki aðeins vanhugsað heldur hróplega ósanngjarnt gagnvart þeim, sem hafa treyst stefnunni í fiskveiðistjórnun frá árinu 1984 og stofnað til skuldbindinga í samræmi við lög frá Alþingi í því trausti að stjórnkerfi fiskveiða væri varanlegt.

Fram til þessa hafa stjórnvöld neitað að horfast í augu við þá staðreynd að fyrning aflaheimilda ógnar framtíð sjávarútvegsfyrirtækja. Fyrningin vegur að tekjugrunni þeirra og rýrir um leið hag allra þeirra sem starfa við sjávarútveg. Kostnaðurinn við leigu aflaheimilda - sem fyrirtækin hafa þegar keypt en á nú að fyrna um 5% á ári - bætist ofan á aðra rekstrarþætti á borð við olíu- og viðhaldskostnað, veiðarfæri, tryggingar o.fl. Þeim verður ekki hnikað til svo auðveldlega. Það þarf ekki ýkja mikið hugmyndaflug til að sjá hvar hægt yrði að skera niður í rekstrarkostnaði. Tekjuskerðing fyrirtækjanna leiðir svo aftur til lægri skatttekna sveitarfélaga og hefur þar með beinar afleiðingar á rekstur þeirra og þjónustu. Að vega að rekstrargrundvelli sjávarútvegsfyrirtækja er að vega að hagsmunum almennings.

Keyrir fyrirtækin í þrotForsætisráðherra hélt því fram að stjórnvöld hefðu látið kanna hver áhrifin yrðu af fyrningu aflaheimilda. Þrátt fyrir að átta mánuðir séu liðnir frá þeim ummælum bólar enn ekkert á umræddri úttekt. Sú staðreynd rennir enn frekari stoðum undir málflutning okkar útvegsmanna. Við höfum ítrekað bent á hversu skaðlegar þessar hugmyndir eru. Það þarf auðvitað ekki neinar sérfræðilegar úttektir til að sýna fram á að fyrningarleið mun draga allan mátt úr rekstri sjávarútvegsfyrirtækja á stuttum tíma. Meðalútgerðarfyrirtæki kemst í þrot á fjórum árum verði þessi leið farin, svo einfalt er það. Þetta vita útvegsmenn sem margir hverjir búa að áratugareynslu í rekstri fyrirtækja.

Ég lít svo á að fyrsta skrefið í þessum áformum stjórnvalda sé stigið með því frumvarpi sem sjávarútvegsráðherra hefur lagt fram á Alþingi. Þar er boðuð heimild til ráðstöfunar á allt að 4000 tonnum af skötusel utan aflamarks á þessu og næsta fiskveiðiári. Nauðsynlegt er að samkomulag náist um að leggja frumvarpið til hliðar og vinna að sátt á raunhæfum grunni í endurskoðunarnefndinni, sem útgerðarmenn og fiskverkendur eiga aðild að.

Þjóðin borgar brúsannÓvissan sem fylgir hugmyndum um fyrningu aflaheimilda er eyðileggjandi. Framtíðaráform sjávarútvegsfyrirtækja eru nú sett í uppnám við þær aðstæður í samfélaginu þegar mikilvægt er að hjól atvinnulífsins snúist sem hraðast. Þeirri ógn, sem vofir yfir sjávarútveginum með stefnu um fyrningu aflaheimilda, verður að eyða áður en óbætanlegt tjón hlýst af. Tapið lendir nefnilega á þjóðinni allri.

Höfundur er framkvæmdastjóri Þorbjarnar hf. í Grindavík.