Falinn fjársjóður

Jóhann J. Ólafsson skrifar um óperuupptökur

Nýlega uppgötvaði ég fyrir tilviljun geisladisk með söng hins ástsæla óperusöngvara okkar Íslendinga, Stefáns Íslandi. Hljómplötur með honum eru ekki allt of margar og því mikill fengur að þessum upptökum. Um er að ræða hljómupptöku sem gerð var í Konunglega leikhúsinu í Kaupmannahöfn 22. febrúar 1950 af flutningi óperunnar La Bohème eftir Puccini. Ástæðan fyrir þessum geisladiski er þó ekki söngur Stefáns heldur Victoriu de los Ángeles, sem á þessum tíma var orðin heimsfræg óperusöngkona 26 ára gömul. Söngkonan kom til Kaupmannahafnar til að flytja nokkra konserta og menn notuðu tækifærið og fengu hana til að syngja sem gestur í óperu í Konunglega.

Líklegt er að La Bohème hafi þegar verið þar á fjölunum og Victoria tekið að sér hlutverk Mímíar þetta kvöld. Allir aðrir söngvarar voru danskir m.a. Henry Skjær í hlutverki Marcellos og Ruth Guldbæk í hlutverki Musettu. Ekki er öll óperan á diskinum.

Stefán Íslandi syngur fyrstur með aríu Rudolfos „Che gelida manina" Ekki er þó hér um að ræða söng Stefáns frá þessari sýningu heldur upptöku frá 2.9.1940. Þá kemur aría Mímíar „Mi chiamano Mimi". Fyrsta þætti óperunnar lýkur svo með hinum gullfallega dúett Stefáns og Victoriu „O suave fanciulla". Það er mikill ávinningur fyrir íslenskar tónmenntir að eiga þennan dúett með Stefáni. Victoria söng þennan dúett oft inn á plötur síðar, m.a. með Jussi Björling. Flestir tenórar ljúka þessum dúetti með sama háa tóninum og sópransöngkonan en Stefán líkur honum með lægri tóni, þar sem ljómandi raddfegurð hans nýtur sín einkar vel.

Annar þáttur er ekki heldur allur á diskinum en þriðji og fjórði þáttur eru það. Stefán syngur í þriðja þætti með miklum tilþrifum og af innlifun. Sama er að segja um fjórða þáttinn, sem byrjar með dúettinum „In un coupé" á móti Henry Skjær. Þar bætist enn einn dúett með þeim félögum við hina tvo, sem þeir sungu inn á plötur 1942, úr Perluköfurunum eftir Bizet og Valdi örlaganna eftir Verdi.

Stefán Íslandi, sem á þessum tíma stóð á hátindi söngferils síns 42ja ára gamall, hafði oft sungið í La Bohème frá 1939. Hann var í essinu sínu þetta kvöld , brilljant og öruggur. Hann var verðugur mótsöngvari Victoriu de los Ángeles skrifuðu dönsku blöðin um sýninguna.

Vegna þess að gestasöngur Victoriu var í danskri uppfærslu (þá var ekki farið að syngja allar óperur á frummálinu) sungu allir söngvararnir á dönsku nema hún, sem söng á ítölsku. Undantekningin var þó Stefán, sem söng alltaf á móti gestinum á ítölsku en öðrum söngvurum á dönsku. Þannig er dúettinn „O suave fanciulla" á ítölsku en dúettinn „In un coupé" á móti Henry Skjær á dönsku. Þessa er getið í ævisögu Stefáns „Áfram

veginn" eftir Indriða G. Þorsteinsson. Ber þetta glöggan vott um tungumálafærni Stefáns. Hann var einn örfárra Íslendinga í Danmörku, sem talaði svo lýtalausa dönsku að danskir viðmælendur hans héldu að hann væri danskur.

Geisladiskur þessi er gefinn út af Naxos útgáfufyrirtækinu og er nr. 8.112010.

Höfundur er kaupmaður.