Buðu aflandsviðskipti fram að þroti

Starfsmenn Straums buðu íslenskum útflutningsfyrirtækjum upp á gjaldeyrisviðskipti á aflandsmörkuðum eftir að Alþingi samþykkti gjaldeyrishöft Seðlabankans í nóvember 2008 og þar til skömmu áður en hann fór í þrot í mars í fyrra. Tilboð bankans hljóðaði upp á tíu prósenta hærra gengi en skráð var hjá Seðlabankanum, samkvæmt heimildum Fréttablaðsins.

Þráfaldur orðrómur var um ólögmæt gjaldeyrisviðskipti Straums í gegnum útibú hans erlendis eftir að gjaldeyrishöftin voru sett. Forsvarsmenn bankans vísuðu honum á bug og fór William Fall, þá forstjóri bankans, þess á leit við Seðlabankann og Fjármálaeftirlitið að þau tækju gjaldeyrisviðskiptin til sérstakrar skoðunar fyrir ári.

Líkt og fram hefur komið eru fjórmenningarnir, sem grunaðir eru um ólögmæt gjaldeyrisviðskipti fyrir um níutíu fyrirtæki og einstaklinga, fyrrum starfsmenn Straums. Efnahagsbrotadeild Ríkislögreglustjóra gerði húsleit á fjórum heimilum og einni starfsstöð í tengslum við málið á föstudag og yfirheyrði fjórmenningana fram yfir miðnætti sama dag.

Mennirnir eru allir búsettir í Bretlandi en störfuðu hjá miðlunarfyrirtækinu Aserta AB, sem skráð er í Svíþjóð. Grunur leikur á að þeir hafi tekið við erlendum tekjum íslenskra fyrirtækja þar og keypt fyrir hann krónur í staðinn. Gengi krónunnar var allt að fjörutíu prósentum lægra þar en hjá Seðlabankanum á þeim tíma sem grunur leikur á að gjaldeyrisviðskiptin hafi átt sér stað.

Gjaldeyrisviðskiptin fóru meðal annars fram í gegnum Bretland, Kanada og Lúxemborg en krónurnar komu inn í landið í gegnum reikning hjá Arion banka. Upp komst um málið eftir að Seðlabankinn setti regluvörð í bankann í nóvember í fyrra til að fylgjast með innflæði á krónum af erlendum reikningum. Seðlabankinn sendi málið til Fjármálaeftirlitsins (FME), sem kærði málið til ríkislögreglustjóra.

Veltan á reikningum Aserta nam 48 milljörðum króna á tímabilinu sem er til rannsóknar. Þar af komu þrettán milljarðar inn í landið. 

„Við vitum ekki hversu margir milljarðar eru enn erlendis,“ segir Gunnar Andersen, forstjóri Fjármálaeftirlitsins. Hann bendir á að búið sé að kyrrsetja tvö hundruð milljónir króna af áætluðum hagnaði viðskiptanna. Ekki sé útilokað að upphæðin hækki enda áætlaður hagnaður allt frá einum til fimm milljarða króna, að sögn Gunnars.

Enn eigi eftir að ræða við viðskiptavini Aserta, að sögn Gunnars.