Vegið að góðu fyrirtæki

Morgunblaðið hefur farið mikinn undanfarið gegn Högum. Af einhverjum ástæðum hafa fréttir af endurskipulagningu fyrirtækisins farið illa í þá í Hádegismóum. Blaðið heimtar nýtt eignarhald. Með ástæðulausum aðdróttunum er vegið að góðu fyrirtæki og um leið reynt að rýra eignir kröfuhafa Arion banka.

Hagar hafa staðið sig vel gagnvart neytendum og fyrirtækið er í góðum rekstri. Skýr stefna Bónuss um lágt vöruverð um land allt hefur skilað fyrirtækinu og viðskiptavinum árangri. Stefnan hefur verið sú, að sparnaði í rekstri er skilað til viðskiptavina í lægra vöruverði. Skipulag aðfanga ásamt frábæru starfsfólki hefur verið helsti lykillinn að velgengninni auk þess sem erlend viðskiptasambönd eru afar dýrmæt. Til að undirstrika þetta hefur hið virta fyrirtæki PricewaterhouseCoopers í London ráðið einn aðaleigenda Haga til að hafa umsjón með nokkrum af stærstu fyrirtækjum Bretlands á sviði smásölu.

Fullyrt hefur verið á síðum blaðsins, bæði í fréttum og af forsvarsmönnum Þjóðarhags, að neytandinn þurfi að borga skuldir Haga, ef fyrirtækið eigi að rísa undir þeim. Væri það rétt, hlytu að skapast tækifæri fyrir nýja keppinauta eða hvað? Er það ekki grunnstefið í frjálshyggjunni? Af hverju stofna ekki forsvarsmenn Þjóðarhags nýja verslun, sem keppir við vonda risann sem þarf að rísa undir öllum fjármagnskostnaðinum sem þeir lýsa? Sömu menn fullyrða, að það séu engin geimvísindi að reka matvörubúð. Mikið rétt, en hvers vegna sér þessi hópur sér þá ekki leik á borði og fer í slaginn? Það gerðum við á sínum tíma.

Sömuleiðis hefur verið fullyrt að Jón Ásgeir, sonur minn, hafi valdið þúsund milljarða tjóni hjá hluthöfum í fjölmörgum skráðum almenningshlutafélögum í Kauphöll Íslands með innkomu sinni. Þetta er alrangt. Reikningskúnstir og illmælgi manna við þessa útreikninga eru hreint með ólíkindum. Það er engu líkara en að tekin séu öll félög Kauphallarinnar og allt skrifað á hann. Því miður töpuðu hluthafar hlutafjáreign sinni víða, rétt eins og hann sjálfur. Í þessari umræðu er þó rétt að benda á, að með öllu er litið framhjá þeim verðmætu eignum, sem teknar voru upp í skuldir, sbr. eignir Baugs í Bretlandi. En spurningin er: hvað vakir fyrir því fólki, sem lætur róginn vinna fyrir sig?

Umræðan er á villigötum. Við megum ekki halda áfram að kasta verðmætum á glæ með því að henda góðu fólki út úr fyrirtækjum og um leið eyðileggja þau. Það verður að fara að horfa fram á veginn. Gerum okkur grein fyrir því, að það þarf að endurskipuleggja um 70% af öllum íslenskum fyrirtækjum. Veruleikinn er sá sami hjá fyrirtækjum og fjölskyldum. Eignirnar hafa lækkað í verði og lánin hækkað. Það er vandamál dagsins. Starfsmenn bankanna verða að fá að mæta þeim vanda eftir þeim verklagsreglum sem þeir hafa kynnt og lögum sem Alþingi hefur sett. Það verður að treysta þeim til að gera það besta í stöðunni. Í málefnum 1998 hef ég lagt fram tilboð og tillögur að lausn sem byggist á því að lagt verði fram nýtt hlutafé til rekstursins - ekki er gert ráð fyrir neinum afskriftum skulda.

Margir eru hugsi yfir því mikla púðri sem eytt er í fyrirtækið, sem ég er stjórnarformaður í, á síðum Morgunblaðsins. Gæti verið að það sé vegna þess að fyrirtæki Haga auglýsa ekki í Morgunblaðinu? Sú ákvörðun er meðvituð af hálfu Haga, algjörlega tekin út frá viðskiptalegum forsendum. Morgunblaðið hefur ekki þann slagkraft sem það áður hafði og krafturinn minnkar frá degi til dags. Það veit öll þjóðin. Áskrifendum hefur fækkað um 25% undanfarna mánuði og ég veit til þess að lausasalan hefur fallið um meira en 40%. Hátt auglýsingaverð og lítil dreifing er ekki eftirsótt samsetning fyrir auglýsendur. Við auglýsum í þeim miðlum, sem eru með mesta útbreiðslu - þar sem við fáum mest fyrir hverja krónu.

Það er líka eðlilegt að spurt sé hverjir standi að baki Þjóðarhag. Getur verið að starfsmaður Morgunblaðsins hafi í raun skrifað grein forsvarsmanns Þjóðarhags? Orðalagið er óneitanlega kunnuglegt. Getur verið að eigendur Morgunblaðsins standi að baki Þjóðarhag og vilji komast yfir Haga fyrir lítið? Getur verið að hinum gegnfölsku skrifum ritstjóra Morgunblaðsins um afskriftir skulda sé ætlað að beina athyglinni frá afskriftareynslu þeirra beggja? Annar var valdur að 300 milljarða afskrift á kostnað ríkissjóðs og hinn keypti eignir Viðskiptablaðsins á eina krónu og lét afskrifa skuldir í hinu svokallaða gamla félagi. Eru þetta réttu mennirnir til að halda predikanir? Getur verið að hinn svokallaði Þjóðarhagur sé í rauninni eingöngu hagur Morgunblaðsins?

Í von um réttláta og sanngjarna viðskiptahætti: Stöndum vörð um samkeppni í verslun í landinu.

Höfundur er stofnandi Bónuss og stjórnarformaður Haga hf.