Ólíkt hafast menn að

Ásgrímur Sverrisson skrifar um niðurskurð til kvikmyndagerðar.

Fleira er líkt með Íslandi og Írlandi en nöfnin. Bæði löndin styðja t.d. kvikmyndagerð með opinberu fé. Bæði löndin fengu rækilega að kenna á því við bankahrunið í fyrra og þurfa að skera verulega niður í opinberri þjónustu. Á Íslandi var gert ráð fyrir 34% niðurskurði á fé til kvikmyndagerðar í fjárlagafrumvarpi. Á Írlandi lagði sérstök nefnd til í sumar að Írski kvikmyndasjóðurinn yrði lagður niður.

Galnar hugmyndir báðar, en kannski skiljanlegar þegar menn eru í heljargreipum örvæntingar gagnvart þrítugum hamrinum. Yfirleitt endar það þó með því að menn skríða upp úr holunni og taka sig saman í andlitinu.

En ólíkt hafast menn aðÁ Írlandi ákváðu þeir á dögunum að loka ekki Írska kvikmyndasjóðnum. Í staðinn var ákveðið að skera framlög til hans niður um 5%, ögn minna en 6% meðaltals niðurskurður til listgreina.

Þeir eru sem sagt komnir upp úr holunni. Þeir munu hafa komist að þessari niðurstöðu vegna hins menningarlega, sjálfsmyndarlega, ímyndarlega og efnahagslega gildis kvikmynda fyrir Írland. Menningarmálaráðherrann Martin Cullen hafði sérstaka forgöngu um að berja þetta í gegn og lagði hann sérstaka áherslu á mikilvægi menningar og skapandi starfa fyrir landið á alþjóðlegum vettvangi.

Á Íslandi lagði Fjárlaganefnd Alþingis hins vegar til á dögunum að draga lítilsháttar úr niðurskurðinum; frá 34% í 23%.

Hér eru menn sem sagt enn þá í holunni.

Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram tók Katrín Jakobsdóttir menningarmálaráðherra skýrt fram í viðtali við Fréttablaðið að þarna sé ekki verið að horfa til listgreinarinnar sem slíkrar og að hún skildi vel áhyggjur kvikmyndagerðarmanna. Jafnframt sagðist hún reikna með að menn myndu horfa til þess að íslensk kvikmyndagerð taki ekki bara við peningum heldur skili líka tekjum aftur í ríkiskassann.

Ekkert hefur enn komið fram um að hún meini stakt orð. Niðurskurður til annarra listgreina er að meðaltali um 4%. Engin fer yfir 6%. Nema kvikmyndagerð. Gerð er tillaga um sexfalt hærri niðurskurð af dýnamískri listgrein sem skilar ríkissjóði meiri tekjum en nemur framlögum. Þetta er hugsað sem sárabót frá upphaflegri tillögu sem kvað á um rúmlega áttfalt hærri niðurskurð.

Hvers vegna?Það er ekki svo að kvikmyndagerðarmenn skilji ekki að skera þarf niður. Þeir skilja bara ekki hvers vegna stjórnvöld leggja sig sérstaklega fram um að skera aðeins þessa tilteknu listgrein niður við trog.

Eins og Bandalag íslenskra listamanna og hagsmunasamtök kvikmyndagerðar­manna hafa rækilega bent á, er niðurskurður af þessari stærðargráðu glapræði. Fjöldi starfa glatast, erlend fjárfesting fer forgörðum, tekjur ríkisins minnka en útgjöld aukast.

Norsk stjórnvöld hafa tilkynnt að framlög til kvikmyndagerðar verði aukin um 8% á næsta ári. Var þegar vel í lagt hjá Norðmönnum, en engu að síður er þetta mesta hækkun í einu lagi á framlögum til kvikmyndagerðar þar í landi. Í þessu samhengi má benda á að samkvæmt samkomulagi menntamálaráðuneytis og aðila kvikmyndagerðar frá 2006 stóð til að auka framlög árið 2010 um 13%. Kvikmyndagerðarmenn hafa byggt upp starfsemi sína á undanförnum árum miðað við þetta samkomulag. Heildarniðurskurður 2010 miðað við samkomulagið og núverandi niðurskurðartillögu, nemur því um 36%. Raunlækkun er svo enn meiri.

Verkin tala. Þessar tillögur, sem að sjálfsögðu eiga uppruna sinn í ráðuneytinu þrátt fyrir að ætla megi annað af málflutningi ráðherrans, sýna hvar áherslurnar liggja. Ráðherrann kýs að skera margfalt niður framlög til kvikmyndagerðar miðað við aðrar listgreinar. Nái þetta fram að ganga verður hinu mikla uppbyggingarstarfi áratugarins í kvikmynda- og sjónvarpsmyndagerð rústað, um leið og tekjur ríkissjóðs minnka enn frekar.

Verður þetta arfleifð menningarmálaráðherrans?

Höfundur er kvikmyndagerðarmaður og ritstjóri Iceland Cinema Now.