Hvað er gjaldþrot?

Hvenær setur maður fyrirtæki á hausinn, og hvenær setur maður fyrirtæki ekki á hausinn. Hingað til hefur þetta atriði verið nokkuð skýrt. Fyrirtæki sem ekki getur greitt skuldir sínar, það er gjaldþrota fyrirtæki.

Jóhannes Jónsson er spurður út í þetta atriði í Kastljósi mánudaginn 16. nóvember. Hann útskýrir: „Það hefur gengið mjög vel þetta fyrirtæki, það er vel upp byggt á 20 árum og… og hérna við erum með starfsfólk sem er afburðafólk á sínu sviði."

Fyrirtækið er vel rekið. En fyrirtækið skuldar einhverstaðar á bilinu 50-70 milljarða. Eða hvað? Höldum áfram í téðu Kastljósviðtali:

Sigmar: „Jóhannes, vertu velkominn í Kastljós. Það er búið að tala náttúrulega mikið um skuldastöðu, ja bæði Haga og svo þessa fyrirtækis sem er í eigu þinnar fjölskyldu, 1998. Jafnvel talað um það að þetta sé allt í allt 70 milljarða króna skuld. 22 milljarðar hjá Högum og hvað, 48 milljarðar hjá 1998. Er ekki… maður má að minnsta kosti draga þá ályktun að það þurfi að afskrifa svolítið af þessum skuldum, ef að þið eigið að geta haldið þessu."

Jóhannes: „Þessar tölur eru náttúrulega engan veginn í takt við það sem er raunveruleikinn. Þannig að… að við skulum draga ansi mikið frá þessu."

Sigmar: „Já, en þú hafnar því, af því að þetta eru tölur sem menn hafa verið að leika sér með í opinberri umræðu."

Jóhannes: „Já já. Menn hafa leikið sér með ýmsar tölur, og skuldastöðu Baugs og allt í sama pakkanum og hérna, það er ekkert af þessu í raunveruleikanum."

Sigmar: „Umm…"

Jóhannes: „Og þessar tölur sem þú ert að tala um þarna, það er fjarri raunveruleikanum."

Sigmar: „Hmm. En geturðu þá sagt okkur hvað þetta eru miklar skuldir sem á ykkur hvíla?"

Jóhannes: „Nei ég get því miður ekki sagt þér það núna, og ætla mér ekki að segja þér það, þó að ég viti það nokkurnveginn."

Viðtalið heldur áfram og fer út í aðra sálma.

Á þessu augnabliki, vissi öll þjóðin, nema að virtist þessir tveir menn í Kastljósinu, hver skuldastaða 1998 ehf./ Haga ehf. var. Eða hvað?

Jóhannes segir Sigmari Guðmundssyni að tölurnar séu „fjarri raunveruleikanum". Sigmar ætti að muna og vita að ein stærsta frétt sumarsins var sú að lánabók Kaupþings frá því í september 2008 lak á netið.

Þar er lánabókin enn, í heild sinni, hafi Sigmar áhuga á því að staðfesta tölurnar.

Í því skjali, sem blaðamannastéttin öll (og þjóðin hálf) velti sér uppúr vikum saman fyrir ekki svo löngu, er að finna nákvæmar upplýsingar um hvað 1998 ehf. og Hagar ehf. skulda Kaupþingi. Á gengi dagsins í dag skuldar 1998 ehf . Kaupþingi um 48,5 milljarða.

Þetta eru ekki bara aðgengilegar upplýsingar sem hægt er að nota til að hrekja ranga fullyrðingu Jóhannesar, þetta eru upplýsingar sem allir fréttelskir Íslendingar kannast við. Þetta eru upplýsingar sem er hægt að finna á öðru hvoru íslensku bloggi. Þetta eru tölur úr lánabók Kaupþings, sem fyrrverandi stjórnarmenn bankans staðfesta að sé raunveruleg og hvers innihald Sigmar spurði einmitt Hreiðar Má, fyrrverandi stjórnarmann þess banka, um í Kastljósi, fyrir alls ekki löngu síðan.

Það er ekki ekki endilega hægt að ætlast til þess, að þáttur eins og Kastljós, sem titlar sig dægurmálaþátt, og er undirorpið þröngum fjárveitingastakki hins íslenska ríkis, geti unnið mikla heimildarvinnu fyrir þann fjölda viðtala sem þátturinn tekur vikulega. En engu að síður, þá hlýtur að vera hægt að ætlast til þess af þessum sama þætti að starfsmenn hans búi að almennri vitneskju.

Nema þá að skuldir 1998 ehf. hafi verið afskrifaðar nú þegar. En „ekkert hefur verið afskrifað" fullyrðir Jóhannes. Og þarna stendur hnífurinn í kúnni. Hvort sem væri, þá getur hvort tveggja ekki staðist. Þar fór kaupmaðurinn í sannleiksþrot. En fékk það strax afskrifað hjá Kastljósi.

Höfundur er laganemi við HÍ og hefur gefið út tímaritið Reykjavík Grapevine frá 2003.