Þér kemur það við

Ragnheiður Davíðsdóttir skrifar um umferðaröryggi.

Því hefur verið haldið fram að ölvunar­akstur sé eitt af stærstu heilbrigðisvandamálum þjóðarinnar. Varla þarf að fara mörgum orðum um réttmæti þeirrar fullyrðingar - enda fáar stéttir sem þekkja betur skelfilegar afleiðingar ölvunaraksturs en læknastéttin. Því hefur verið haldið fram að fimmta hvert banaslys á Íslandi tengist ölvunarakstri á einn eða annan hátt auk þess sem stóran hluta alvarlegra slysa megi rekja til þess að ökumaður var drukkinn.

Líklega hefði mátt koma í veg fyrir marga harmleiki götunnar ef tekist hefði að stöðva ökumennina áður en slys hlutust af.

Því miður virðist sem sumir veigri sér við að tilkynna til lögreglu ef þeir verða þess varir að ölvaður maður sest upp í bíl. Þetta á sérstaklega við ef hinn ölvaði er fjölskyldumeðlimur eða vinnufélagi en þá vilja margir loka augunum og telja að þeim „komi ekki við" hvað aðrir aðhafast. Slík viðhorf eru ekki aðeins ámælisverð - heldur beinlínis stórhættuleg. Hver myndi láta undir höfuð leggjast að tilkynna til lögreglu um eftirlýstan ofbeldismann?

Líkingin er vissulega réttmæt. Bæði sá sem lemur fólk og sá sem sest undir stýri ölvaður, ógnar umhverfi sínu og getur skaðað saklaust fólk; fólk sem allt eins gæti verið nákomið þeim sem veigraði sér við að hringja til lögreglunnar. Umferðarslysin fara nefnilega ekki í manngreinarálit.

Annar mikilvægur þáttur til að sporna við ölvunarakstri er öflug og markviss löggæsla. Fram hefur komið að ölvunarakstur sé mikið vandamál úti á landsbyggðinni þar sem það þykir nánast sjálfsagt að aka ölvaður heim af ballinu eða kránni. Í ýmsum bæjarfélögum er löggæsla lítil á nóttunni og löggæslusvæðið stórt sem lögreglumennirnir á staðnum þurfa að sinna. Ef lögreglan þarf að sinna útkalli um langan veg geta ölvaðir ökumenn athafnað sig að vild án þess að eiga á hættu að mæta lögreglubíl. Sumir þeirra hafa þegar komist í skýrslur Umferðarráðs yfir „mikið slasaða" og aðrir endað á köldum stað með merkispjald á stóru tánni.

Til þess að koma í veg fyrir ölvunarakstur á landsbyggðinni þarf að endurvekja umferðareftirlit á vegum, þ.e. hið svokallaða „vegaeftirlit" þar sem lögreglumenn frá Reykjavík sinntu löggæslu á þjóðvegum landsins á 8 lögreglubílum þegar flestir voru. Nú hefur sú löggæsla verið aflögð - enda hefur slösuðum og látnum á þjóðvegum landsins fjölgað undanfarin ár. Hér með er því skorað á ríkislögreglustjóra að hann stórbæti löggæslu á landsbyggðinni og endurveki vegaeftirlitið, sem svo var nefnt, og var mjög virkt á vegum landsins á blómaskeiði sínu. Dæmin hafa sannað að ef til ökuníðinganna næst í tíma er hægt að koma í veg fyrir margan harmleikinn.

Nú eru jólin fram undan en dæmin sanna að margir enda því miður sína eigin jólagleði með ölvunarakstri en eiga engan rétt á að varpa skugga á hina einu sönnu jólagleði fjölskyldunnar. Undir áhrifum þeirrar gleði geta allir ekið sem hafa ökuréttindi í lagi.

Höfundur er forvarnafulltrúi hjá VÍS.