Mansalsskýrslan

Nú í september kynnti Rauði kross Íslands rannsókn sína um mansal á Íslandi sem unnin var í samstarfi við Rannsóknastofu í kvenna- og kynjafræðum við Háskóla Íslands (RIKK). Niðurstöðurnar eru sláandi, enda í fyrsta sinn sem teknar eru saman markvissar upplýsingar um eðli og umfang mansals hérlendis. Tilviljun ein réð því að skömmu síðar komst upp um mansalsmál á Suðurnesjum sem tók af allan vafa um að slíkt tíðkaðist hér og væri hluti af skipulagðri glæpastarfsemi.

Konur og karlar geta jafnt verið fórnarlömb mansals, en þó er munur á eðli þeirra mála eins og kemur fram í skýrslu Rauða krossins Mansal ­- líka á Íslandi. Konurnar eru nær undantekningalaust einnig fórnarlömb kynbundins ofbeldis og lenda í slæmum aðstæðum vegna kynferðis síns.

Rauði kross Íslands er ein af mörgum félagasamtökum sem standa að sextán daga alþjóðlegu átaki gegn kynbundnu ofbeldi. Það er trú mín að mansalsrannsóknin sé veigamikill hlekkur í því að styrkja stöðu fórnarlamba mansals og kynbundins ofbeldis, og stuðla að því að alþjóðlegum mannréttindareglum sé beitt til að tryggja betur viðeigandi þjónustu, vernd og stuðning.

Reynsla annarra þjóða sýnir að eftir því sem málefnum fórnarlamba er gefinn meiri gaumur og þekking á þeim eykst fleiri koma fleiri mál upp á yfirborðið. Þegar lönd hafa fullgilt alþjóðlega samninga sem vinna að því að uppræta mansal leita fleiri fórnarlömb sér aðstoðar. Fórnarlömb mansals eru oftar en ekki flækt inn í mál sem brotamenn - með því til að mynda að starfa ólöglega í landinu og vinna við ólöglega iðju. Oft þarf því mikið til að þessir einstaklingar leiti sér hjálpar hjá opinberum aðilum í viðkomandi ríkjum.

Með rannsókn Rauða krossins í samstarfi við Rannsóknastofu í kvenna- og kynjafræðum hefur verið lagður mikilvægur grunnur að því að koma fórnarlömbum mansals til hjálpar. Þetta er þó aðeins fyrsta skrefið í átt að því að uppræta mansal á Íslandi. Þýðingarmikið er að gangast við því að vandamálið sé til hér á landi og að okkur beri sem þjóð að aðstoða fórnarlömbin. Jafnframt verði lögum og reglum komið yfir þá sem með hótunum, valdbeitingu eða annars konar nauðung útvega fólk í því skyni að notfæra sér það.

Höfundur er formaður Rauða kross Íslands.