SA: Bankarnir bera ekki ábyrgð á stöðu á húsnæðismarkaði

Samtök atvinnulífsins segja þá kólnun sem hafin sé á fasteignamarkaði hafi verið fyrirséð og hafna því að staðan í dag verði rekin til bankanna.

Í nýrri greinargerð samtakanna um húsnæðismarkaðinn segir að bæði þau og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands hafi varað við kólnunnni en með stefnumörkun stjórnvalda sumarið 2003 og upptöku 90 prósent lána Íbúðalánasjóðs sumarið 2004 hafi atburðarrás verið hrundið af stað sem leiddi til þess vanda sem nú sé við að glíma.

Íbúðaverð hafi tekið að hækka í kjölfar þingkosninga 2003 þegar loforð um 90 prósent Íbúðalán hafi verið færð í stjórnarsáttmála. „Mikil hækkun lána og lánshlutfalls almennra lána í opinbera íbúðalánakerfinu leiddu til sviptinga á verði íbúðahúsnæðis og röskuðu jafnvægi í þjóðarbúskapnum. Staðan sem blasir við í dag verður ekki rakin til bankanna," segir í greinargerð Samtaka atvinnulífsins.

Aðgerðir ríkisstjórnarinnar skammtímaúrræði

Þá segja samtökin nýkynntar aðgerðir ríkisstjórnarinnar í húsnæðismálum skynsamlegt skammtímaúrræði til að freista þess að afstýra hruni á fasteignamarkaði, bæta lausafjárstöðu og stuðla að eðlilegra ástandi á innlendum lánamarkaði. Í þeim felist þó hvorki lausn varðandi aðgang íslenskra fjármálafyrirtækja að erlendu lánsfé né ásættanleg langtíma lausn á húsnæðislánamarkaði.

„Íbúðalánasjóður býr við forgang að langtíma sparnaði þjóðarinnar í krafti ríkisábyrgðar á skuldbindingum hans og löggjafar um útbreiddustu langtímaskuldabréf á markaðnum, íbúðabréf. Sparnaðurinn sem lánveitingar Íbúðalánasjóðs byggjast á kemur fyrst og fremst frá lífeyrissjóðum. Bankar og önnur fjármálafyrirtæki hafa ekki átt kost á sambærilegri fjármögnun heldur hafa í vaxandi mæli reitt sig á erlenda fjármögnun. Þegar slík leið nánast lokast bitnar það óhjákvæmilega á útlánastarfsemi þeirra," segja Samtök atvinnulífsins.

Þá segja þau fyrirkomulag Íbúðalánasjóðs ekki standast ríkisstyrkjaákvæði EES-samningsins. Það sé forgangsmál að stjórnvöld hefji hið fyrsta nauðsynlegar breytingar á aðkomu sinni að húsnæðislánamarkaði og skilji að félagslega lánastarfsemi, þar sem þau hafa hlutverk, og almennar lánveitingar sem betur sé komið í höndum fjármálafyrirtækja.