Sól í Hvalfirði sest

"Samtökin eru ennþá til en það er alllur vindur úr starfseminni og ekki hefur verið haldinn aðalfundur í fjögur ár," segir Ólafur M. Magnússon. Hann stóð í fylkingarbrjósti á sínum tíma, var einn af stofnendum Sólar í Hvalfirði og formaður lengi vel. Hann er ósáttur við þróun mála og finnst sárt að horfa upp á stækkun álversins á Grundartanga, svo ekki sé nú minnst á fyrirhugaða rafskautaverksmiðju í firðinum, án mótbára. "Álverið og járnblendið eru helgileikir miðað við þessa rafskautaverksmiðju," segir hann og á von á hinu versta fyrir hönd umhvefisins. Bölsýnin var reyndar talsverð á sínum tíma og helst mátti á Ólafi og félögum skilja að ekki sæist framar til sólar í Hvalfirðinum og að búpeningur myndi stráfalla með tilkomu álversins. Það er nú ekki þannig."Við höfðum ákveðna framtíðarsýn í huga varðandi þetta svæði. Það hefur verið skilgreint útivistarsvæði fyrir höfuðborgina, þarna er lífrænn búskapur og stóriðja samræmist þessu ekki." Ólafur segir bjarta framtíð hafa blasað við samtökunum, þau hafi gert samstarfsáætlun við sveitarfélögin umhvefis Hvalfjörð um framkvæmd umhvefis- og náttúruáætluna. Álverið, Járnblendið og sveitarfélögin ætluðu að legga fram peninga til versksins og uppfylla áætlunina. Þá ætlaði ríkið að tryggja samtökunum rekstrargrundvöll gegn því skilyrði að þau yrðu starfandi og virk. "Ekkkert stendur eftir af þessu. Í ofanálag kostaði baráttan á sínum tíma sitt, menn uggðu ekki alltaf að sér og færðust meira í fang en þeir höfðu efni á. Ég borgaði þessa skuld, sem hljóðaði upp á tæpa milljón, fyrir nokkrum mánuðum," segir Ólafur en neitar því að það hafi reynst sárt. "Peningar skipta mig engu máli. Ég á reyndar ekki fyrir þessu en þegar maður tekur að sér ábyrgð þá verður maður að standa við skuldbindingarnar." Ólafur vann lengi vel í Osta- og smjörsölunni en rekur nú eigið fyrirtæki sem annast sölu, markaðs- og kynningarmál. Svo er það söngurinn en hann syngur við ýmis tækifæri og er að auki í Karlakór Kjalnesinga. Hvalfjörðurinn stendur nærri hjarta Ólafs. Hann er ættaður frá Eyjum undir Meðalfelli í Kjós og bjó svo lengi á Ásgarði á svipuðum slóðum. Nú er hann hins vegar fluttur í Kópavoginn. "Bæði breyttust atvinnnumál eiginkonu minnar og svo var ég kannski full fyrirferðamikill fyrir suma í sveitinni," segir Ólafur. En flúði hann? "Já, það má eiginlega segja það." Ólafur segir grátlegt að horfa upp á að stjórnvöldum sé ekki lengur veitt aðhald vegna framkvæmda í Hvalfirði og fyrir vikið sé svæðið að verða helsta stóriðjusvæði landsins. Og hann saknar driftarinnar í Sól í Hvalfirði. "Við bjuggum til fyrirmyndarmódel; virk grasrótarsamtök sem veittu stjórnvöldum aðhald og fengu til þess framlög frá Alþingi. Slíkt tryggði lýðræðislega umræðu og eftirlit með verksmiðjunum." Hann er þó viss um að ekki hafi allt verið unnið til einskins því með baráttu Sólar í Hvalfirði hafi verið lagður grunnur að því sem síðar kom. "Við kveiktum eld hjá mörgum sem enn logar glatt."