Er ég að bregðast börnunum mínum með því að segja NEI?

Á hverjum morgni undanfarnar vikur hef ég sest niður með kaffibollann minn, tekið upp símann og skrollað í gegnum samfélagsmiðla til að fylgjast með umræðunni sem tröllríður öllu þessa dagana.

Merkilegast finnst mér að á þessu skrolli hef ég komist að ýmsu um sjálfa mig sem „neiliði“ í þessari umræðu. Ef marka má sumt sem þar er sagt er ég víst þröngsýn, lygin, ómálefnaleg, upplýsingafælin og hrædd. Ég þjáist af mikilli vanþekkingu og læt „elítu landsins“ hafa áhrif á afstöðu mína.

Vandinn er bara sá að ég kannast ekkert sérstaklega vel við þessa manneskju.

Ég tel mig ekki þröngsýna. Þvert á móti tel ég mig tilbúna að hlusta á rök, kynna mér ólíkar hliðar mála og eiga samtal við fólk sem er mér ósammála. Ég er heldur ekkert sérstaklega góður lygari og reyni eftir fremsta megni að vera málefnaleg. Ég vil ræða málefnið en ekki fara í manninn.

En hey, ég er auðvitað mannleg líka.

Upplýsingafælin er ég ekki. Ég lít á upplýsingaöflun sem forsendu þess að geta tekið upplýstar ákvarðanir. Ég verð aldrei sérfræðingur á öllum sviðum, frekar en nokkur annar, en ég get gert mitt besta til að skilja málin áður en ég tek afstöðu. Stundum leiðir sú upplýsingaöflun mig einfaldlega að annarri niðurstöðu en aðra, það hlýtur að mega.

Já, ég er hrædd

Í sambandi við alla umræðu um hræðslu skal ég viðurkenna eitt:

Ég er hrædd.

Ég er hrædd við að færa ákvarðanatöku lengra frá íslenskum almenningi og minnka það svigrúm sem við höfum sem lítið samfélag til að bregðast við þegar áföll dynja yfir.

Ég geri mér fulla grein fyrir því að ESB-aðild þýðir ekki að Ísland hætti að vera sjálfstætt ríki eða að íslenskt lýðræði hverfi. En aðild þýðir að á fleiri sviðum tökum við þátt í sameiginlegri ákvarðanatöku með öðrum ríkjum sambandsins og þar liggur einfaldlega stór hluti af minni afstöðu.

Ég vil að ákvarðanir sem varða grundvallarhagsmuni okkar séu teknar eins nálægt íslenskum almenningi og kostur er. Ég vil geta gengið að ráðafólkinu okkar, krafið það svara og kosið það frá völdum.

Hvaða „elítu“ er ég eiginlega að verja?

Hvað „elítu landsins“ varðar á ég engra sérstakra hagsmuna að gæta þar. Ég er ekki útgerðarmaður, stórbóndi eða auðmaður. Ég á ekki fjármagn sem ég þarf sérstaklega að verja og hef ekki meiri sérhagsmuna að gæta en meðal Jón.

En með nei-inu er ég vissulega að verja eigin hagsmuni.

Ég er að verja það sem ég tel vera hagsmuni mína, fjölskyldunnar minnar og barnanna minna. Ekki peningalega hagsmuni eða hagsmuni einhverrar auðmannastéttar eða útgerðarelítu. Ég er að verja þá sannfæringu mína að við eigum sjálf að hafa sem mest um það að segja hvernig samfélag við byggjum hér upp og hvaða leiðir við veljum okkur til framtíðar.

Þess vegna er afstaða mín í grunninn ekkert sérstaklega flókin.

Ég vil ekki að Ísland gangi í Evrópusambandið.

Ekki vegna þess að ég sé á móti Evrópu, ekki vegna þess að ég vilji einangra Ísland og alls ekki vegna þess að ég telji að allt sem við gerum hér sé fullkomið, langt því frá.

Ég hef einfaldlega bara mikla trú á okkur sjálfum.

Nei við ESB er ekki nei við breytingum

Ég vil lægri vexti og minni verðbólgu.

Ég vil hraðari uppbyggingu innviða.

Ég vil meiri efnahagslegan stöðugleika.

Ég vil að ungt fólk geti eignast húsnæði, að fjölskyldur þurfi ekki að horfa á afborganir húsnæðislána rjúka upp úr öllu valdi og að fyrirtæki geti gert áætlanir til lengri tíma enda tel ég ekki heldur að við eigum að halda dauðahaldi í allt eins og það er í dag.

Ég hef til dæmis ekki tekið endanlega afstöðu til framtíðar krónunnar. Ef núverandi fyrirkomulag þjónar okkur ekki nægilega vel eigum við að vera óhrædd við að ræða aðrar leiðir. En það að vilja breytingar þýðir ekki að niðurstaðan þurfi sjálfkrafa að vera ESB-aðild. Við eigum að laga það sem þarf að laga, læra af öðrum og breyta um stefnu þegar rökin, gögnin og reynslan kalla á það.

Þetta snýst ekki um að halda dauðahaldi í það sem við höfum. Þetta snýst um að halda í getuna til að velja sjálf hvað kemur næst.

Þá kem ég aftur að börnunum mínum

Því á endanum er þetta spurningin sem situr eftir hjá mér:

Er ég að bregðast börnunum mínum með því að segja nei?

Er ég að loka fyrir tækifæri þeirra, að velja óstöðugleika fyrir þau, eða að vera þröngsýn fyrir þeirra hönd?

Ég hef hugsað mikið um það og niðurstaðan mín er nei.

Ég vil að börnin mín alist upp í landi sem á í öflugu samstarfi við umheiminn, tekur virkan þátt í alþjóðasamfélaginu og horfir óhrætt út fyrir eigin landsteinana en ég vil líka að þau búi í landi þar sem þau geta haft sem mest áhrif á þær ákvarðanir sem móta samfélagið þeirra.

Þar sem þau geta krafið ráðamenn sína svara og kosið þá frá völdum. Þar sem þau skilja að sjálfstæði þýðir ekki einangrun og samstarf þarf ekki alltaf að þýða aðild. Ég vil að þau hafi trú á því að lítil þjóð geti staðið á eigin fótum án þess að standa ein.

Kannski hef ég rangt fyrir mér, kannski mun framtíðin sýna að þeir sem eru mér ósammála höfðu rétt fyrir sér því enginn okkar sér framtíðina.

En þegar ég tek afstöðu til framtíðar Íslands ætla ég ekki að gera það út frá því hvað ég er kölluð á samfélagsmiðlum.

Ég ætla að gera það út frá því sem ég, eftir bestu getu og að vel athuguðu máli, tel vera rétt fyrir landið mitt og börnin mín.

Er ég að bregðast börnunum mínum með því að segja nei?

Ég held ekki.

Ég held að ég sé líka að kenna þeim svolítið mikilvægt:

Að hlusta, kynna sér málin, vera tilbúin að skipta um skoðun ef rökin kalla á það og bera virðingu fyrir þeim sem komast að annarri niðurstöðu. En líka að þora að standa með eigin sannfæringu, jafnvel þegar einhver kallar þig þröngsýna fyrir vikið og þess vegna segi ég nei.

Ekki vegna þess að ég sé hrædd við framtíðina.

Heldur vegna þess að ég hef trú á því að við getum mótað hana sjálf.

Höfundur er oddviti Framsóknar og óháðra í Dalvíkurbyggð.