Heita milljónum til að leysa fjölda morða og mannshvarfa Samúel Karl Ólason skrifar 25. ágúst 2026 11:20 Frá mótmælum í Seattle árið 2019, þegar fólk af frumbyggjaættum mótmælti aðgerðaleysi yfirvalda vegna myrtra og týndra kvenna. AP/Ted S. Warren Forsvarsmenn Alríkislögreglu Bandaríkjanna (FBI) hafa heitið 25 þúsund dala (um þrjár milljónir króna) lágmarksverðlaunum fyrir upplýsingar í málum tuga manna og kvenna af frumbyggjaættum sem hafa horfið eða verið myrt. Tæplega 1.500 slík mál voru óleyst í Bandaríkjunum í lok síðasta árs en ofbeldi hefur lengi leikið samfélög fólks af frumbyggjaættum vestanhafs grátt. Verðlaunaveitingarnar eiga að ná til rúmlega fimmtíu óleystra mála. Flest þeirra eru minna en tíu ára gömul en nokkur ná langt aftur í tímann, samkvæmt AP fréttaveitunni. Fjölskyldumeðlimir fórnarlamba og sérfræðingar segjast í samtali við blaðamenn efast um að verðlaunaféð dugi til. Innan samfélags fólks af frumbyggjaættum sé mjög lítið traust til alríkisyfirvalda. FBI og ráðuneyti málefna fólks af frumbyggjaættum sjá um rannsóknir glæpa á verndarsvæðum Bandaríkjanna. Þau eru nærri því tvö hundruð talsins og má finna víðs vegar um vestanverð Bandaríkin. Á ensku eru þessi svæði kölluð „Indian country“. Þann tíunda ágúst var stofnaður listi yfir týnt fólk af frumbyggjaættum í Nýju Mexíkó og á yfirráðasvæði Navajo-þjóðarinnar. Það er liður í áætlun yfirvalda sem snýst um að ná betur utan um umfang vandans á landsvísu. Á listanum fyrir Nýju Mexíkó og Navajo eru 206 nöfn. Frá því hann var stofnaður hafa átta nöfn verið fjarlægð af honum en tólf hefur verið bætt við. Í lok síðasta árs mátti sjá á gögnum FBI að í Bandaríkjunum voru rétt tæplega 1.500 óleyst mál sem snúa að týndu fólki af frumbyggjaættum. Efast um árangur Mary Kathryn Nagle, sem tilheyrir Cherokee-þjóðinni í Oklahoma og er lögmaður margra skyldmenna fólks sem er týnt, sagði í samtali við blaðamann AP að starfsmenn FBI mæti reglulega til að rannsaka glæpi en fái litla aðstoð frá íbúum vegna takmarkaðs trausts og vegna þess að fólk óttast að vera refsað af öðrum innan samfélaganna. Hún vonast þó til þess að hærra verðlaunafé muni hjálpa og leiða til þess að einhver mál leysist. „Það er fólk þarna sem veit hvað kom fyrir skyldmenni okkar.“ Önnur kona sem rætt var við sagði að verðlaunafé í málum sem þessum hefði ítrekað ekki fengist greitt. „Mín skoðun er sú að innan verndarsvæðasamfélaga er fólk einstaklega tregt til að uppljóstra um glæpi vina eða ættingja til dómskerfis sem hefur ekki þjónað þeim vel,“ sagði Luana Ross hjá Háskólanum í Washington. Bræður myrtir Eitt málanna fimmtíu snýr að morði bræðranna Matthew og Philip Reagan. Þeir eru ekki af frumbyggjaættum en voru myrtir á verndarsvæði Navajo-þjóðarinnar árið 2020. Þeir voru á leið til Kaliforníu og ætluðu að koma við á Canyon de Chelly í Arizona í leiðinni. Talið er að GPS-tæki þeirra hafi sent þá eftir röngum vegi þar sem bíll þeirra festist í leðju. Þegar þeir voru á gangi í leit að aðstoð voru þeir skotnir til bana. Eiginkona eins þeirra sagði blaðamanni að hún teldi litlar líkur á því að hækkun verðlaunanna fyrir upplýsingar um morðingjana myndi leiða til einhvers. Það dygði ekki til að fá einhvern úr smáu samfélagi til að benda á svo grimmilega morðingja. „Þú þyrftir að heita einhverjum mikilli og alvöru vernd. Ég meina, þeir myrtu tvo menn grimmilega.“ Bandaríkin Erlend sakamál Mest lesið Banamaður Bryndísar Klöru kominn á Vernd Innlent Dýraverndunarsinni handtekinn í tengslum við minka- og svínabúsmálið Innlent „Ég átta mig á því að smekkleysið hefur sigrað“ Innlent Tollum hótað vegna hvalveiða sem verða bannaðar Innlent Kenndi arabískum sveppasölumönnum um að hleypa af Innlent Kominn á Vernd tveimur árum eftir morðið vegna túlkunaratriðis Innlent Lifði af bílslys en missti besta vin sinn Innlent Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Innlent „Það þarf að hreinsa aðeins loftið“ Innlent Tveir hópferðabílar skullu saman á Suðurlandsbraut Innlent Fleiri fréttir Trump segir að árásum á orkuinnviði verði hætt Vilja verða jafningjar Englendinga Stjórnarmyndunarmaraþon framundan í Svíþjóð Sádar í slæmri stöðu en Trump kennir Selenskí um Gefa kola- og gasorkuverum lausan tauminn Finnar taka þátt í kjarnorkuvernd Frakka Talinn hafa geymt lík foreldra sinna í frysti í þrjátíu ár „Það er ekki Stóra-Bretland heldur litla England“ Leita 129 manns eftir að ferju hvolfdi við Indónesíu Stjórnin líklega fallin en staðan afar þröng Johnson rétt slapp við árás Rússa Möguleiki á að úrslit ráðist ekki fyrr en í næstu viku Munurinn minnkar í nýrri spá Vinstri blokkin leiðir í útgönguspám „Það er mjög jafnt á milli blokkanna“ Óboðinn gestur gripinn við heimili Harris Vilja öll greiða atkvæði um að kljúfa sig frá Bretlandi Forstjórar gervigreindarfyrirtækja segja hættu á ferðum og hægja þurfi á þróun Lokuðu einni mikilvægustu olíuleiðslunni „Ekkert sem gat bjargað þessu“ Látin jafngömul og móðir hennar sem var myrt af föðurnum Þingkosningar í Svíþjóð: Stjórnin riðar til falls en að mynda nýja gæti reynst erfitt Minnst 44 slasast og ein í lífshættu eftir lestarslys í Frakklandi Systir Haraldar er látin Dönsk kona ákærð fyrir að verða nýfæddum börnum sínum að bana Stefna kanslaranum fyrir meiðyrði um Valkost fyrir Þýskaland Gerðu drónaárásir á verslunarmiðstöð Tók konu hálstaki sem söng með á söngleik 25 ár frá 9/11: Ólíkar útgáfur Trumps af deginum Rússar gómaðir með leynilega sæstrengjaklippu Sjá meira
Verðlaunaveitingarnar eiga að ná til rúmlega fimmtíu óleystra mála. Flest þeirra eru minna en tíu ára gömul en nokkur ná langt aftur í tímann, samkvæmt AP fréttaveitunni. Fjölskyldumeðlimir fórnarlamba og sérfræðingar segjast í samtali við blaðamenn efast um að verðlaunaféð dugi til. Innan samfélags fólks af frumbyggjaættum sé mjög lítið traust til alríkisyfirvalda. FBI og ráðuneyti málefna fólks af frumbyggjaættum sjá um rannsóknir glæpa á verndarsvæðum Bandaríkjanna. Þau eru nærri því tvö hundruð talsins og má finna víðs vegar um vestanverð Bandaríkin. Á ensku eru þessi svæði kölluð „Indian country“. Þann tíunda ágúst var stofnaður listi yfir týnt fólk af frumbyggjaættum í Nýju Mexíkó og á yfirráðasvæði Navajo-þjóðarinnar. Það er liður í áætlun yfirvalda sem snýst um að ná betur utan um umfang vandans á landsvísu. Á listanum fyrir Nýju Mexíkó og Navajo eru 206 nöfn. Frá því hann var stofnaður hafa átta nöfn verið fjarlægð af honum en tólf hefur verið bætt við. Í lok síðasta árs mátti sjá á gögnum FBI að í Bandaríkjunum voru rétt tæplega 1.500 óleyst mál sem snúa að týndu fólki af frumbyggjaættum. Efast um árangur Mary Kathryn Nagle, sem tilheyrir Cherokee-þjóðinni í Oklahoma og er lögmaður margra skyldmenna fólks sem er týnt, sagði í samtali við blaðamann AP að starfsmenn FBI mæti reglulega til að rannsaka glæpi en fái litla aðstoð frá íbúum vegna takmarkaðs trausts og vegna þess að fólk óttast að vera refsað af öðrum innan samfélaganna. Hún vonast þó til þess að hærra verðlaunafé muni hjálpa og leiða til þess að einhver mál leysist. „Það er fólk þarna sem veit hvað kom fyrir skyldmenni okkar.“ Önnur kona sem rætt var við sagði að verðlaunafé í málum sem þessum hefði ítrekað ekki fengist greitt. „Mín skoðun er sú að innan verndarsvæðasamfélaga er fólk einstaklega tregt til að uppljóstra um glæpi vina eða ættingja til dómskerfis sem hefur ekki þjónað þeim vel,“ sagði Luana Ross hjá Háskólanum í Washington. Bræður myrtir Eitt málanna fimmtíu snýr að morði bræðranna Matthew og Philip Reagan. Þeir eru ekki af frumbyggjaættum en voru myrtir á verndarsvæði Navajo-þjóðarinnar árið 2020. Þeir voru á leið til Kaliforníu og ætluðu að koma við á Canyon de Chelly í Arizona í leiðinni. Talið er að GPS-tæki þeirra hafi sent þá eftir röngum vegi þar sem bíll þeirra festist í leðju. Þegar þeir voru á gangi í leit að aðstoð voru þeir skotnir til bana. Eiginkona eins þeirra sagði blaðamanni að hún teldi litlar líkur á því að hækkun verðlaunanna fyrir upplýsingar um morðingjana myndi leiða til einhvers. Það dygði ekki til að fá einhvern úr smáu samfélagi til að benda á svo grimmilega morðingja. „Þú þyrftir að heita einhverjum mikilli og alvöru vernd. Ég meina, þeir myrtu tvo menn grimmilega.“
Bandaríkin Erlend sakamál Mest lesið Banamaður Bryndísar Klöru kominn á Vernd Innlent Dýraverndunarsinni handtekinn í tengslum við minka- og svínabúsmálið Innlent „Ég átta mig á því að smekkleysið hefur sigrað“ Innlent Tollum hótað vegna hvalveiða sem verða bannaðar Innlent Kenndi arabískum sveppasölumönnum um að hleypa af Innlent Kominn á Vernd tveimur árum eftir morðið vegna túlkunaratriðis Innlent Lifði af bílslys en missti besta vin sinn Innlent Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Innlent „Það þarf að hreinsa aðeins loftið“ Innlent Tveir hópferðabílar skullu saman á Suðurlandsbraut Innlent Fleiri fréttir Trump segir að árásum á orkuinnviði verði hætt Vilja verða jafningjar Englendinga Stjórnarmyndunarmaraþon framundan í Svíþjóð Sádar í slæmri stöðu en Trump kennir Selenskí um Gefa kola- og gasorkuverum lausan tauminn Finnar taka þátt í kjarnorkuvernd Frakka Talinn hafa geymt lík foreldra sinna í frysti í þrjátíu ár „Það er ekki Stóra-Bretland heldur litla England“ Leita 129 manns eftir að ferju hvolfdi við Indónesíu Stjórnin líklega fallin en staðan afar þröng Johnson rétt slapp við árás Rússa Möguleiki á að úrslit ráðist ekki fyrr en í næstu viku Munurinn minnkar í nýrri spá Vinstri blokkin leiðir í útgönguspám „Það er mjög jafnt á milli blokkanna“ Óboðinn gestur gripinn við heimili Harris Vilja öll greiða atkvæði um að kljúfa sig frá Bretlandi Forstjórar gervigreindarfyrirtækja segja hættu á ferðum og hægja þurfi á þróun Lokuðu einni mikilvægustu olíuleiðslunni „Ekkert sem gat bjargað þessu“ Látin jafngömul og móðir hennar sem var myrt af föðurnum Þingkosningar í Svíþjóð: Stjórnin riðar til falls en að mynda nýja gæti reynst erfitt Minnst 44 slasast og ein í lífshættu eftir lestarslys í Frakklandi Systir Haraldar er látin Dönsk kona ákærð fyrir að verða nýfæddum börnum sínum að bana Stefna kanslaranum fyrir meiðyrði um Valkost fyrir Þýskaland Gerðu drónaárásir á verslunarmiðstöð Tók konu hálstaki sem söng með á söngleik 25 ár frá 9/11: Ólíkar útgáfur Trumps af deginum Rússar gómaðir með leynilega sæstrengjaklippu Sjá meira