Óskhyggja að vona að afgerandi svar fáist þann 29. ágúst Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 8. ágúst 2026 12:00 Eiríkur Bergmann Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði og rithöfundur. vísir/anton brink Það er óskhyggja að vonast til að afgerandi stuðningur með eða á móti aðildarviðræðum við Evrópusambandið fáist upp úr kjörkössunum þann 29. ágúst. Þetta segir prófessor í stjórnmálafræði. Sagan í seinni tíð sýni að afar mjótt verði á munum þegar atkvæði verða talin. Samkvæmt nýrri könnun Gallup sem gerð var fyrir hreyfinguna Áfram-Ísland segjast átta prósent óákveðnir þegar spurt er um afstöðu þeirra í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. 46 prósent ætla að segja já og sami fjöldi, 46 prósent, ætlar að segja nei. Staðan er því hnífjöfn þegar kemur að hópunum tveimur. Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði segir það ekki koma á óvart. Reynslan í seini tíð sýni að þjóðaratkvæðagreiðslur sem snúast um Evrópusambandið verði ansi jafnar. Það hafi þó ekki alltaf verið þannig í sögunni. „Til dæmis þegar Austur-Evrópuríkin gengu inn í Evrópusambandið þá gerður þær það allar með yfirgnæfandi stuðningi eða meira og minna í það minnsta en það hefur verið miklu mjórra á mununum í ríkjum sem Íslendingar eru vanari að bera sig saman við eins og á Norðurlöndunum.“ Mjótt á munum Eiríkur segir til dæmis að Svíar hafi gengið inn í sambandið með litlum stuðningi auk þess sem Norðmenn felldu samning naumlega. „Þegar Bretar gengu út úr Evrópusambandinu var það líka mjög naumlega. Seinasta kosningin sem er reyndar fyrrum austantjaldsríki, Moldóva, þar var mjög mjótt á mununum. Þannig þetta hefur verið tilhneigingin ef maður lítur til tímans og samanburðarhæfra ríkja við Ísland þá segi það okkur að mjótt verði á munum.“ Þær atkvæðagreiðslur sem Eiríkur vísar til snérust um aðild að sambandinu eða útgöngu úr því. Í ágúst greiðum við landsmenn atkvæði með eða á móti því að fara í aðildarviðræður. Eiríkur segir þá breytu mögulega hafa einhver áhrif á það hvort mjög mjótt verði á munum, það sé þó erfitt að segja. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, var spurð að því í Bítinu á Bylgjunni fyrir helgi hvort 51 prósent niðurstaða væri nógu afgerandi til að hefja ekki viðræður. Sagðist hún þá gjarnan vilja fá meira afgerandi svar frá þjóðinni. Er það raunhæft? „Það er óskhyggja.“ Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Utanríkismál Evrópusambandið Mest lesið Erfiðast að horfa upp á manneskju deyja og geta ekkert gert Innlent Dæmdur fyrir nauðgun: „Numer uno hlutur sem fólk gerir í kynlífi“ Innlent Starfsfólki hafi verið boðin lægri laun Innlent Fyrstu tölur sýna líklega fleiri nei en já Innlent Húsið að Mosfelli tekið í gegn og biskup flytur inn Innlent Hundraða saknað eftir stærðarinnar skyndiflóð Erlent Myrti foreldra sína, ömmu, systur og fjögur börn Erlent Hvað gerist ef það verður jafnt? Innlent Erlendir fjölmiðlar beina sjónum að þjóðaratkvæðagreiðslunni Erlent Hyggst kanna hug íbúa til áforma í Finnafirði Innlent Fleiri fréttir Mikill munur á trausti til fjölmiðla í aðdraganda atkvæðagreiðslu Hvað gerist ef það verður jafnt? Eins og að hafa fimmtán menn inni á vellinum Svona verður atkvæðagreiðslan á laugardaginn Starfsfólki hafi verið boðin lægri laun Tvöfalt fleiri andvígir loðdýrarækt á Íslandi en hlynntir Dæmdur fyrir nauðgun: „Numer uno hlutur sem fólk gerir í kynlífi“ Starfsfólkinu boðin lakari kjör Grindavík á varaafli Fyrstu tölur sýna líklega fleiri nei en já Stútur „með allt í skrúfunni“ Húsið að Mosfelli tekið í gegn og biskup flytur inn Þyrluútköllum fjölgað verulega milli ára Hyggst kanna hug íbúa til áforma í Finnafirði Erfiðast að horfa upp á manneskju deyja og geta ekkert gert „Þetta er ekki saklaus könnunarleiðangur“ „Það verður ekki þjónusturof við þessar breytingar“ Fjörutíu og eitt þúsund þegar greitt atkvæði „Það er ekkert við þetta mannúðlegt“ Gagnrýna vinnubrögð meirihlutans: „Allt stefnir í hryllilegt haust” Kvöldfréttir: Hildur og Pétur mætast í beinni um uppsagnir Fyrsta háskólasamstæða landsins tekin til starfa Íslendingar voru alræmdir og lítið traust á milli Hætta að keyra fjarskiptastaði með ljósavélum Staðfesta tæplega níutíu uppsagnir Fyrstu viðbrögð við tölum úr nýjustu könnun Maskínu „Það var gott að ná þessu fyrir nóttina“ Ný könnun: Dregur saman milli fylkinga Biðla til pysjubjörgunarfólks að fara varlega „Þetta er erfiður dagur og ferlinu er ekki lokið“ Sjá meira
Samkvæmt nýrri könnun Gallup sem gerð var fyrir hreyfinguna Áfram-Ísland segjast átta prósent óákveðnir þegar spurt er um afstöðu þeirra í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. 46 prósent ætla að segja já og sami fjöldi, 46 prósent, ætlar að segja nei. Staðan er því hnífjöfn þegar kemur að hópunum tveimur. Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði segir það ekki koma á óvart. Reynslan í seini tíð sýni að þjóðaratkvæðagreiðslur sem snúast um Evrópusambandið verði ansi jafnar. Það hafi þó ekki alltaf verið þannig í sögunni. „Til dæmis þegar Austur-Evrópuríkin gengu inn í Evrópusambandið þá gerður þær það allar með yfirgnæfandi stuðningi eða meira og minna í það minnsta en það hefur verið miklu mjórra á mununum í ríkjum sem Íslendingar eru vanari að bera sig saman við eins og á Norðurlöndunum.“ Mjótt á munum Eiríkur segir til dæmis að Svíar hafi gengið inn í sambandið með litlum stuðningi auk þess sem Norðmenn felldu samning naumlega. „Þegar Bretar gengu út úr Evrópusambandinu var það líka mjög naumlega. Seinasta kosningin sem er reyndar fyrrum austantjaldsríki, Moldóva, þar var mjög mjótt á mununum. Þannig þetta hefur verið tilhneigingin ef maður lítur til tímans og samanburðarhæfra ríkja við Ísland þá segi það okkur að mjótt verði á munum.“ Þær atkvæðagreiðslur sem Eiríkur vísar til snérust um aðild að sambandinu eða útgöngu úr því. Í ágúst greiðum við landsmenn atkvæði með eða á móti því að fara í aðildarviðræður. Eiríkur segir þá breytu mögulega hafa einhver áhrif á það hvort mjög mjótt verði á munum, það sé þó erfitt að segja. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, var spurð að því í Bítinu á Bylgjunni fyrir helgi hvort 51 prósent niðurstaða væri nógu afgerandi til að hefja ekki viðræður. Sagðist hún þá gjarnan vilja fá meira afgerandi svar frá þjóðinni. Er það raunhæft? „Það er óskhyggja.“
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Utanríkismál Evrópusambandið Mest lesið Erfiðast að horfa upp á manneskju deyja og geta ekkert gert Innlent Dæmdur fyrir nauðgun: „Numer uno hlutur sem fólk gerir í kynlífi“ Innlent Starfsfólki hafi verið boðin lægri laun Innlent Fyrstu tölur sýna líklega fleiri nei en já Innlent Húsið að Mosfelli tekið í gegn og biskup flytur inn Innlent Hundraða saknað eftir stærðarinnar skyndiflóð Erlent Myrti foreldra sína, ömmu, systur og fjögur börn Erlent Hvað gerist ef það verður jafnt? Innlent Erlendir fjölmiðlar beina sjónum að þjóðaratkvæðagreiðslunni Erlent Hyggst kanna hug íbúa til áforma í Finnafirði Innlent Fleiri fréttir Mikill munur á trausti til fjölmiðla í aðdraganda atkvæðagreiðslu Hvað gerist ef það verður jafnt? Eins og að hafa fimmtán menn inni á vellinum Svona verður atkvæðagreiðslan á laugardaginn Starfsfólki hafi verið boðin lægri laun Tvöfalt fleiri andvígir loðdýrarækt á Íslandi en hlynntir Dæmdur fyrir nauðgun: „Numer uno hlutur sem fólk gerir í kynlífi“ Starfsfólkinu boðin lakari kjör Grindavík á varaafli Fyrstu tölur sýna líklega fleiri nei en já Stútur „með allt í skrúfunni“ Húsið að Mosfelli tekið í gegn og biskup flytur inn Þyrluútköllum fjölgað verulega milli ára Hyggst kanna hug íbúa til áforma í Finnafirði Erfiðast að horfa upp á manneskju deyja og geta ekkert gert „Þetta er ekki saklaus könnunarleiðangur“ „Það verður ekki þjónusturof við þessar breytingar“ Fjörutíu og eitt þúsund þegar greitt atkvæði „Það er ekkert við þetta mannúðlegt“ Gagnrýna vinnubrögð meirihlutans: „Allt stefnir í hryllilegt haust” Kvöldfréttir: Hildur og Pétur mætast í beinni um uppsagnir Fyrsta háskólasamstæða landsins tekin til starfa Íslendingar voru alræmdir og lítið traust á milli Hætta að keyra fjarskiptastaði með ljósavélum Staðfesta tæplega níutíu uppsagnir Fyrstu viðbrögð við tölum úr nýjustu könnun Maskínu „Það var gott að ná þessu fyrir nóttina“ Ný könnun: Dregur saman milli fylkinga Biðla til pysjubjörgunarfólks að fara varlega „Þetta er erfiður dagur og ferlinu er ekki lokið“ Sjá meira