Fjármálaáætlun - satíriskt leik­rit í ó­teljandi þáttum

Ímyndum okkur eitt af dimmum skúmaskotum Alþingis tíu dögum fyrir útgáfu fjármálaáætlunar. Já, ég veit, það eru nánast engin dimm skúmaskot á Alþingi lengur, ekki einu sinni reykur, nema þá kannski smá veipgufa. Þetta er allt orðið eitt stórt, yfirlýst LED-ljósasjóv sem gæti lýst upp heilt hverfi í Garðabænum. En ímyndum okkur samt dimmt skúmaskot og smá veipgufu. Þar er kaffið bikasvart, andrúmsloftið þykkt eins og bláberjaveip í bland við uppgerða örvæntingu þar sem vonin um einhvern vott af skynsemi er orðin fjarlæg minning.

Hér situr stjórnarandstaðan og pússar hnífana. Ekki til að skera í ríkisútgjöldin, heldur til að tæta niður skjal sem þau hafa enn þá ekki augum litið. Þetta er nefnilega mikil nákvæmnisvinna; það þarf að brýna eggina rétt svo bakstungurnar rati á rétta staði, helst þannig að ríkisstjórninni blæði.

Strategíufundurinn: Listin að hlæja að engu

„Jæja, félagar,“ segir fundarstjórinn og deilir út örskömmtum af rándýru instantkaffi. „Fjármálaáætlunin kemur eftir rúma viku. Við þurfum að vera tilbúin. X, hvernig gengur með hláturinn?“

Þingmaður X, sem er þegar kominn með glampa í augun, tekur af sér gleraugun, þurrkar sér um ennið og horfir íbygginn yfir hópinn. „Ég er að æfa hann. Ég ætla að mæta í viðtal hjá RÚV beint eftir kynninguna. Ég ætla að horfa í myndavélina, þegja í tvær sekúndur, og svo ætla ég að springa úr hlátri, ekki úr kurteisislegum hlátri, heldur svona týpu sem maður gefur frá sér þegar maður sér einhvern reyna að bakka með kerru í fyrsta skipti og um leið ætla ég að segja: „Ég hreinlega missti andann og hélt að þetta væri handrit að nýrri Fóstbræðraseríu, en svo fattaði ég að stjórninni er fúlasta alvara.“ Gleðikurr fer um hópinn og það heyrist hrópað „Hann er alveg með þetta!” - „Meistari!”

Delaware-fléttan, Soros og dýpstu lögin

En hláturinn er bara forrétturinn. Í horninu situr „Greinandinn“, maðurinn sem sér tengingar þar sem aðrir sjá bara þurrar Excel-töflur og bragðlausar tölfræðisúpur. Hann er með tússtöflu sem lítur út eins og taugakerfi í losti.

„Sáið þið þetta ekki?“ hvíslar hann og allir beygja sig svo nærri að það heyrist skrjáfa í nýstroknum skyrtukrögunum. „Ef þú tekur blaðsíðutal einhversstaðar í kaflanum um aðhald í ríkisrekstri og dregur frá því kvaðratrótina af kennitölu Seðlabankans og plúsar svo 42 við, þá færðu hnitin á pósthólfi í Delaware. En það er ekki allt. Hver ætli hafi fjármagnað kaffivélina á þeirri skrifstofu? Jú, sjóður sem tengist George Soros í gegnum þriðja ættlið og sameiginlegt afsláttarkort í Costco. Þetta er ekki fjármálaáætlun, þetta er alþjóðlegt samsæri til að tryggja að við séum öll að borða skordýraprótein í nafni loftslagsaðgerða fyrir árið 2030 á meðan elítan skiptir landinu á milli sín yfir dýru lífrænt ræktuðu rauðvíni.“

Nýliðinn í hópnum, sem er enn grænn á bakvið eyrun og enn með smá vott af hugsjónum, réttir upp hönd: „En, en... hvað ef þau vilja í alvörunni gera lífið betra fyrir almenning?“

Fundarstjórinn andvarpar þungt í hneykslan. „Þá köllum við það vaxandi verðbólguhvetjandi sýndarmennsku. Við segjum að þetta séu smáaurar sem brenna upp í verðlaginu áður en fólk nær að mynda orðið vísitöluhækkun á vörum sér. Mundu regluna: Ef þau gefa, þá eru það mútur. Ef þau taka, þá er það aðför.“

Ímynduð aðdáun og svörtustu vók bindin

Á meðan „Greinandinn“ útskýrir þetta, má sjá stjórnarandstöðuglampann í augum fundarmanna. Þeir eru ekki bara að hlusta; þeir eru farnir að sjá sjálfa sig í beinni útsendingu og ímynda sér augnaráðið frá fréttamanninum. Það er ekki þessi venjulegi fréttamannasvipur sem gefur til kynna að hann sé að íhuga starfsferil í almannatengslum, heldur hrein og tær aðdáun, þar sem fréttamaðurinn bókstaflega stirðnar af lotningu og stamar: „En... hvernig fannstu þetta út? Þú ert hreinlega efnahagslegur hvirfilvindur! Það þarf að senda þig út til að bjarga Wall Street!”

Að lokum er það „Hinn harmi slegni“. Hann er þegar búinn að velja bindið, það er svo svart að það drekkur í sig allt ljós í fundarherberginu. Hann ætlar ekki að tala um tölur, heldur um tilfinningar og vera á barmi þess sem hægt væri að kalla vók, en auðvitað samt alls ekki vók!

„Hvar er hjartað?“ ætlar hann að spyrja með röddu sem mun titra af réttlátri reiði. „Ég sé enga manneskju í þessum tölum, bara kerfisbundna kúgun á jaðarsettum hópum sem eiga ekki fyrir glútenlausum tómatsósum. Ég ætla að segja að þessi áætlun sé ekki bara klúður, hún sé tilfinningalegt ofbeldi gegn þeim sem hafa enga sjálfstæða rödd.“ Hann er þegar búinn að semja söguna af manninum sem hann hitti „fyrr í dag“ sem var svo bugaður yfir stýrivöxtum að hann gat ekki einu sinni hugsað um endurvinnslu.

Niðurstaðan

Fundinum lýkur. Allir eru sáttir. Það skiptir engu máli hvað stendur í áætluninni eftir viku. Handritið er tilbúið, leikararnir hafa lært sínar línur og hysteríski hláturinn bíður þess eins að verða dreginn fram í sviðsljósið þegar myndavélarnar byrja að rúlla.

Í oflýstu LED-ljósunum á Alþingi verður nefnilega allt mjög skýrt. Það er miklu auðveldara að plotta gegn veruleikanum ef maður skrifar handritið sjálfur tíu dögum áður. Soros og Delaware-klíkan eiga nefnilega ekki roð í íslenska stjórnarandstöðu þegar hún er komin í ham.

Greinarhöfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann.