Hús neytenda

Neytendur standa frammi fyrir ofurefli í dag. Andstæðingurinn, fyrirtækin sem selja okkur vörur og þjónustu, leigja okkur húsnæði og lána okkur pening, er vel skipulagður í fjársterkum hagsmunasamtökum með fjölda starfsmanna og sterk tengsl inn í stjórnmálaflokka, stjórnsýslu og fjölmiðla. Vegna veikrar stöðu Neytendasamtakanna og annara almannasamtaka drottna fyrirtækin yfir mörkuðum, stjórna umræðunni, semja lagafrumvörp, vaka yfir afgreiðslu þeirra á þingi og hafa mikil áhrif á stjórnsýslu og framkvæmdavald. Á móti þessum skipulagða her stillir almenningur upp Neytendasamtökunum, Samtökum leigjenda, Hagsmunasamtökum heimilanna, Félagi íslenskra bifreiðareigenda og Húseigendafélaginu, sem flest eru veik samtök. Auðvitað er gott starf unnið á vegum þessara samtaka, en þau eru samanlagt veik mótstaða gegn ægivaldi hagsmunasamtaka fyrirtækjanna.

Þessi ójafna staða veldur alvarlegum lýðræðishalla í samfélaginu. Það verður aldrei góð sambúð þar sem annar aðilinn ræður öllu. Ef annar aðilinn á markaði hefur margfalt betra aðgengi að stjórnmálaflokkum, stjórnsýslu og fjölmiðlum skapar hann markað sem þjónar sér fyrst og síðast. Og þegar sá sem hefur yfirburðastöðu er fulltrúi hinna fáu sem hafa í flestum tilfellum gagnstæða hagsmuni á við fjöldann myndast hér samfélag og markaðir sem eru vinna gegn hagsmunum almennings. Það gefur auga leið. Jafnvel þótt hagsmunasamtök fyrirtækja láti í það skína að þau séu jafnframt að gæta okkar hagsmuna, þá er það auðvitað ekki svo. Ef við viljum aðlaga samfélagið og markaðina að hagsmunum fjöldans verðum við að styrkja samtök fjöldans gegn sérhagsmunasamtökum hinna fáu. Það er sú leið sem þær þjóðir hafa farið sem búa við heilbrigða markaði.

Til að jafna lýðræðishallann viljum við ekki aðeins styrkja Neytendasamtökin heldur nýta endurnýjun þeirra til að byggja upp bandalag við önnur neytendasamtök. Við köllum þetta bandalag Hús neytenda og sjáum fyrir okkur ólík samtök sem samnýta húsnæði og starfsfólk að nokkru leyti, eigi sér samráðsvettvang til að skiptast á reynslu og skoðunum og sameinist um brýn baráttumál. Þarna gætu sameinað krafta sína Neytendasamtökin, Samtök leigjenda, Hagsmunasamtök heimilanna, Félag íslenskra bifreiðareigenda og Húseigendafélagið. Við gætum auk þess hvatt til stofnunar fleiri félaga undir regnhlíf Húss neytenda.

Sameiginlega ættu þessi samtök að gera kröfu á stjórnvöld um fjármagn til að reka öfluga neytendavernd. Verkalýðsfélögin veita fyrirtækjum öflugt aðhald á vinnumarkaðu í krafti félagsgjalda af öllum launum. Án öflugra verkalýðsfélaga væri staða launafólks veik og fólk á vinnumarkaði undir hælnum á eigendum fyrirtækja. Neytendafélögin ættu að gera kröfu um sambærilega tekjustofna til að tryggja sambærilegt jafnvægi á öðrum mörkuðum þar sem fjöldinn mætir hinum fáu. Virk hagsmunagæsla neytenda er það eina sem getur lagað almennan neytendamarkað og leigumarkað, rétt ójafna stöðu almennings gagnvart lánastofnunum og tryggingafélögum og bætt stöðu neytenda gagnvart ofurefli fyrirtækja. Það fé sem lagt verður til neytendafélaga mun skila sér margfalt til baka í lægra verði, betri þjónustu og styrkari rétti almennings.

Við munum óska eftir aðkomu verkalýðshreyfingarinnar að uppbyggingu Húss neytenda. Félagar í verkalýðsfélögunum eru jafnframt neytendur, leigjendur og skuldarar. Við viljum því byggja brú milli neytendasamtakanna og verkalýðshreyfingarinnar. Með samstöðu verkalýðshreyfingar og neytendasamtaka mun okkur takast að byggja upp öflugt Hús neytenda.

Við sem erum í framboði til stjórnar Neytendasamtakanna og skrifuðum undir sameiginlega yfirlýsingu undir yfirskriftinni Neytendur rísa upp! viljum nýta þau tímamót sem Neytendasamtökin standa á til að styrkja samtökin sjálf en líka til að efla neytendabaráttu á Íslandi, mynda bandalög við önnur neytendasamtök og byggja brú yfir til verkalýðshreyfingarinnar.

Við óskum eftir stuðningi félaga í Neytendasamtökunum til að endurreisa samtökin og byggja upp á sama tíma Hús neytenda, breiðfylkingu til bættrar stöðu almennings og neytenda.

Rán Reynisdóttir, frambjóðandi til formanns Neytendasamtakanna

Védís Guðjónsdóttir, frambjóðandi til stjórnar Neytendasamtakanna