Sigur í augsýn eftir baráttu í áratugi

Dómur í Guðmundar- og Geirfinnsmálunum féll í Hæstarétti árið 1980. Sævar Ciesi­elski var dæmdur í sautján ára fangelsi, Kristján Viðar Viðarsson var dæmdur í sextán ára fangelsi, Tryggvi Rúnar Leifsson var dæmdur i 13 ára fangelsi, Guðjón Skarphéðinsson í tíu ára fangelsi og Erla Bolladóttir var dæmd í þriggja ára fangelsi.

Að afplán­un lok­inni fór Sæv­ar tvisvar fram á end­urupp­töku en var synjað. Í fyrra skiptið í árið 1994 en í seinna skiptið árið 1999. Þá fór Erla Bolla­dótt­ir fram á end­urupp­töku árið 2000 sem var ekki heldur fallist á.

Kaflaskil urðu í málinu árið 2011 þegar Ögmundur Jónasson, þáverandi innanríkisráðherra, skipaði starfshóp til þess að fjalla um Guðmundar- og Geirfinnsmálin eftir að birt voru ný gögn í Íslandi í dag á Stöð 2. Þessar nýju upplýsingar voru dagbókafærslur Tryggva Rúnars og sjónvarpsviðtal við Gísla Guðjónsson réttarsálfræðing. „Það sem er sláandi við þessar dagbækur, þó þær fari ekki eins langt aftur í tímann eins og æskilegt væri til að gefa okkur mynd af yfirheyrslum og upphafi rannsóknar málsins, þá er greinilegt að hann talar eins og saklaus maður,“ sagði Gísli um dagbækurnar. Tók hann jafnframt fram að það væri tímabært að hefja rannsókn málsins að nýju.

Hópurinn hóf síðan störf í lok október 2011 og var áætlað að skila áfangaskýrslu undir lok apríl ári seinna. Það reyndist ekki unnt en þess í stað skilaði hópurinn stöðuskýrslu um vinnu hópsins til ráðherra og óskaði jafnframt eftir fresti til að skila áfangaskýrslu. Starfshópnum var veittur frestur til 1. nóvember 2012 og aftur til 15. febrúar 2013 en tæplega fimm hundruð blaðsíðna skýrslu starfshópsins var loks skilað í seinni hluta mars 2013.

Niðurstaða sálfræðilegs mats þeirra Gísla Guðjónssonar og Jóns Friðriks Sigurðssonar, sem birt var í skýrslunni, var að hafið væri yfir allan skynsamlegan vafa að framburður og játningar Erlu Bolladóttur, Sævars Ciesielskis, Kristjáns Viðars Viðarssonar, Tryggva Rúnars Leifssonar, Alberts Klahn Skaftasonar og Guðjóns Skarphéðinssonar í Guðmundar- og Geirfinnsmálunum voru óáreiðanlegar.

Eftir að niðurstaða nefndarinnar var gerð opinber var krafist endurupptöku málsins. Ragnar Aðalsteinsson, sem krafðist endurupptöku fyrir Erlu Bolladóttur og Guðjón Skarphéðinsson, sagði ekkert mál af þessari stærðargráðu hafa farið fyrir endurupptökunefnd til þessa. „Við erum að tala um gríðarlegt skjalamagn, þúsundir og aftur þúsundir blaðsíðna,“ sagði Ragnar.

Málið tafðist þegar ríkissaksóknari, sem bar að veita endurupptökunefnd umsögn um kröfuna, lýsti sig vanhæfan vegna tengsla við einn af rannsakendum málsins. Davíð Þór Björgvinsson var svo settur ríkissaksóknari í málinu í október 2014 og skilaði umsögn í júní 2015.

Í júní 2016 dró svo til tíðinda þegar greint var frá því að tveir menn hefðu verið handteknir í tengslum við morðið á Guðmundi Einarssyni. Endurupptökunefnd þótti tilefni til að mennirnir yrðu yfirheyrður vegna nýs vitnisburðar i málinu. Var gerð húsleit hjá sambýliskonu annars mannsins í tengslum við handtökurnar. Handtökurnar voru byggðar á nýjum vitnisburði sem embætti sérstaks saksóknara hafði undir höndum.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.